Somali Page

Qof kastoo Af Soomali yaqaan wuu fahmi karaa. Inkastoo aad Kitaabka (Baybalka) haysan aayadaha waa la soo wada qoray si aad toos uga akhrisatid. Arimaha buugan ku qoran waa kuwa ay dad badan ku wareersan yihiin. Kan cilmiga leh iyo kan kaleba waa isku kayn mid laakiin haddii aad niyad saafi ah oo Alla doon ah ku akhrisatid, su’aalaha noloshaada jawaab waad u heleysaa.

Waxyaalaha buugan ku jiraan waxay u kala baxayaan toddoba qaybood oo ay ka mid yihiin,

Buugan waxaan ka arkaynaa sheeko la yaab leh tan ah midda dunida oo dhan siisay wax ay ka hadasho. Dood weyn ayaa ka taagan badbaadada nolosha weligeed ah lagu heli karo taa oo ah mid taarikh leh. Sheekaduna waa tan ku saabsan ka soo noolashada dhimasha taa uu qof kale ka soo noolan Ciise Masiix mooyaane. Haddii aysan jiri lahayn arinta sara kaca waxaan u malaynaya inaysan maanta jiri lahayn wax dood ah oo ka jiri lahayd sara kaca Ciise laakiin dhabtii wax unbaa ka jiraa. Laba kun oo sanadood ka hore ayuu ficilkani dhacay sida Kitaabka qoduuska ah iyo taarikhaha ay sheegayaan laakiin ilaa maantadan waa sheeko aad u sii cusub oo waxaad u malaysaa wax maanta dhacay. Midda kale oo aan yara taabanayana waxay tahay in runtii uu dhiigga qayma leeyahay laakiin ma ahan dhiig walba laakiin dhiigga uu Ciise Masiix iskutallaabta ku daadshay inuu ugu qaalisan yahay oo weliba gebagebaynaya dhiiggagga kale oo ay baniaadmiga qaymayeen oo maantaba ay kuwa qaar ay weli sii qaymaynayaan. Haddii ay arinta iyada ah wax su'aal ah ay kaaga jirto sida uu dhiigga Ciise qayma u leeyahay waxaan kaa codsanayaa inaad buugan qumaati u akhrisatid oo weliba aayadaha Kitaabka qoduuska ah adiga oo Ruuxa qoduuska ah ka codsanaysid inuu dhabta arinta kaa dhaadiciyo waayo, waa tiirka wax kasta oo nolosha Masixiinta ku saabsan oo su'aal kasta oo aad ka qabtidna maanta waxaad kala xiriiri kartaa Kitaabka qoduuska ah oo wixii fafaahin u baahanna kala tasho Masixiinta nolosha iyada ah ku nool oo Kitaabka qoduuska ah aaminsan oo weliba sida saxda ah u fasiraan.

Qoraalada inta badani way ogol yihiin in arintani ay dhacday laakiin kuwa qoraalada ka mid ah waxay xoogga sii saareen Qoduusnimada Ciise Masiix oo waxay leeyihiin ninka saa qoduus u ahaa Ilaah uma uusan quurteen in iskutallaabta lagu dilo maxaa yeelay haddii aan taarikhda iskutallaabta dib u eegno runti dadka iskutalaabta lagu dili jiray waa kuwa dembi 'aad u weyn oo aan cafis lahayn' sameeyeen oo dadka silec baa lagu dili jiray maxaa yeelay iskutallaabta si tartiib ah baa loogu dhiman jiray oo waxay ahayd wax loogu talagalay inay dadka dembiga noocas ah sameeyo ay habkaas sileca ah ku dhintaan. Marka waxay leeyihiin Ciise ma ahan kan iskutallaabta ku dhintay maadama uu qoduus ahaa laakiin Ilaah dadkuu indha deday oo qof kale buu Ciise u ekeysiyey si ay iskutallaabta ugu qodbaan oo ay u qancaan. Laakiin akhristow, waxaan kuu sheegi karaa inay jirto xaqiiq cadaynayso in runtii Ciise iskutallaabta ku dhintay oo uu laakiin saddex maalmood ka dib ka guulaystay dhimashada uuna qabriga ka soo kacay uuna maanta noolyahay uuna fadhiyo gacanta midigta ah ee Ilaahayna weyn. Shakiga ayaa ku xiggaya waayo, dad badan ayuu shaki kaga jiraa arinta iyada ah, Wanka Ilaah, Kitaabka qoduuska ah iyo fasirka Ruuxa qoduuska ah ugu dambaystana intaanan gebagebada gelin waxaan ka hadlaya wax ku saabsan Baryada maxaa yeelay, baryada waa habka keliya uu qofka si toos ah Ilaah ula xiriiri karo mar alla markuu doono asagoo qalbi wanaagsan.

Badbaadada waa mid dunida oo dhan ay doondoonayso si ay u hesho nolol weligeed ah taa oo ay dadka dunidan ku nool ay intooda badan ay weli helin habka ama kan nolosha iyada ah lagu helo. Ma ahan su'aal maanta timid laakiin waa mid taarikh leh oo bilowgii dunida soo bandhigatay waana su'aasha dad badan taabatay oo si toos ah Kitaabka qoduuska ah uga muuqataa, "…maxaa igu waajib ah inaan yeelo inaan ku badbaado?" (Falimaha Rasuullada 16:30). Tani waxay ahayd su'aal la weydiyey mudo gaareyso laba kun oo sanadood oo la soo dhaafay oo ilaa maantadan aad buuggan akhrinaysid weli waa su'aal nolosha baniaadmiga ku wareeganaysa.

Baniaadmigu way isku deyeen si kastaba si ay dembiga uga badbaadaan laakiin waxaan u malaynayaa in mid kastaba uu dadaalkiisa gaari doono meel ay wax dheef ah ka soo socon oo uu is weydin doono su'aasha uu ninkaan wediyey (Falimaha Rasuullada 16:30). Tanna waxay dhacdaa uun markuu qofka Ilaah iisu dhiibo si uu u siiyo xigmada lagu garto waxa baniaadmi kasta waajib ku ah inuu rumasyto inuu ku badbaado laakiin ma jiro qof iskiisa u fahmi karo waxyaalaha Ilaah inooga baahan yahay. Laakiin horta waa inaad adigu naftaadu is ogaataa inaad tahay qof lunsan ama mid dhabtii badbaado u baahan. Nin baa mar qasiiddo qaaday oo ku saabsan inuu ogaaday inuu yahay mid xagga xaalka iyo maalkaba ka lusan oo badbaado u baahan qasiidadana waxaa lagu magacaabay 'waa inaan badbaado helaa' waana tan,

Qof kasta maanta wuxuu leeyahay, baadi lunsan baan ahay oo waa inaan badbaado helaa de badbaadadanu xagee bay ka imaanaysaa? Haddii ay erayadaa qasiidadan ay adigu naftaada kuu noqon karaan nolosha aad ku jirtid Ilaahna diyaar buu u yahay inuu ku siiyo kan ama jawaabta aad kaga fakan lahayd. Waa su'aasha noo wada taalo inaan jawaabteeda helno ee aan galo sharaxaada arimaha aan hordhacayga ku sheegay iyagoo toddoba qaybood u kala baxayaan.

Haddii aan sisku deyno inaan macnayno erayga nolol, waxaan ka fekeri karnaa xaaladda marka qofka ama neefka ay naf ku jirto oo mar alla markii uu qofka dhinto ama ay nafta ka baxdana waxaan odhan karnaa xaaladdaasi dhimasho taa oo aan gadaal dambe kaga hadli doono. Haddii aan nolosha caadiga ah ka eegno nolosha waxaa lala barbar dhigay dhiigga xaywaanka sida qoran, "Waayo, jidhka noloshiisii waxay ku dhex jirtaa dhiigga; oo anna waxaan meesha allabariga dusheeda idiinku siiyey in nafiihiinna loogu kafaaro gudo, waayo, waa dhiigga waxa loogu kafaaro gudaa nolosha daraaddeed. Haddaba sidaas daraaddeed waxaan reer binu israa'iil ku idhi, Qof idinka mid ahu waa inuusan dhiig cunin, oo shiisheeyaha idin dhex degganuna waa inuusan dhiig cunin. Oo nin alla ninkii ka mid ah reer binu Israa'iil ama shisheeyayaasha dhexdoo degan hadduu ugaadhsasho ku helo neef amase haad ugaadh ah oo la cuno, waa inuu dhiiggiisa daadiyaa oo ciid ku daboolaa. Waayo, jiidh kastaba naftiisa iyo dhiiggiisu waa isku mid qudha, oo sidaas daraaddeed ayaan reer binu Israa'iil ku idhi, waa inaydaan jiidhnaba dhiiggiisa cunin cayn kasta uu yahayba, waayo, jiidh kastaba noloshiisu waa dhiiggiisa, oo qof alla qofkii dhiig cunaba waa la gooyn doonaa." (Laawiyiintii 17:11-14). Miyaad fahamtay qaymaha uu dhiigga ka leeyahay xagga nafta? Ma ogtahay inay nolol jirin haduu dhiig jirin? Haddii dhiig la daadiyana naf baa baxaysaa.

"jidhka noloshiisii waxay ku dhex jirtaa dhiigga… waa dhiigga waxa loogu kafaaro gudaa nolosha daraaddeed"

"Laakiinse waxaa keliyahood hubsataan inaydaan dhiigga cunin, waayo, dhiiggu waa nolosha, haddaba waa inaydaan cunin hilibka noloshiisu la jirto." (Sharciga Kunoqoshadiisa 12:23) Hadduu dhiig jiro dhabtii nolol baa jirtaa. Haddii aad dhiigga daadisid ogaanteeda lahaw waxaad daadinaysaa nolol. Ciise jacayl uu noo qabay ayuu dhiiggiisa u daadshay si aan noloshaas daadatay ay noogu dul roobto, waayo, dhiiggiisa kor buu iskutaalaabta uga soo daatay oo dhulkuu ku soo daatay si aan noloshiisa u helno oo runtii hadduusan dhiiggiisa daadin lahayn wax rajo ah oo aan lahaan lahayn ma jirteen inaba. Dhiigga Masiixa dhul kuma hoorin laakiin wuxuu ku hooray baniaadmiga oo dhan waayo, nolosha dhiiggeena ku jirtaa waa mid dhamaan doonto laakiin tan dhiiggiisa ku jirtaa waa mid daa’imi ah waayo, isagu aasaas ma uusan lahayn oo isla sidaana dhamaad ma lahaan doono.

Waxaa kale oo la aaminsanaa in dhiigga xawlaha uu yahay ama uu ahaani jiray mid dedaa dembiga laga galay Ilaah amaba qof kale ama umad kale laga galay. Laawiyiintii 16:14-19 waxaa dhigan, "oo isagu waa inuu qaadaa dhiggii debiga qaarkiis, oo fartiisa ha kula saydhsaydho daboolka dhankiisa bari , oo daboolka hortiisana waa inuu dhiigga fartiisa kula saydhsaydhaa toddoba jeer. Markaas waa inuu gowracaa orgigii dadka loogu bixinayo qurbaan dembi, oo uu dhiiggiisana ilxidhka soo geliyaa, oo orgiga dhiiggiisana waa inuu ku sameeyaa siduu ku sameeyey dhiiggii debiga oo kale, oo uu ku saydhsaydhaa daboolka dushiisa iyo hortiisaba. Oo isagu waa inuu meesha qoduuska ah daraaddeed kafaaragud ugu sameeyaa dadka reer binu Israa'iil waxyaalahooda nijaasta ah iyo xadgudubyadooda oo ah xataa dembiyadooda oo dhan aawadood, oo sidaasoo kalena waa inuu u sameeyaa teendhada shirka oo iyaga la deggan waxyaalahooda nijaasta ah dhexdooda. Oo waa inaan ninnateendhada shirka joogin markii uu isagu u galo inuu kafaaragud kusameeyo meeshaqoduuska ah gudaheeda ilaa uu ka soo baxo, isagoo kafaaragud u sameeyey nafsaddiisa, iyo reerkiisa, iyo shirka reer binu Israa'iil oo dhan. Oo waa inuu meesha allabariga ee Rabbiga hortiisa taal u baxaa, oo uu kafaaragud u sameeyaa, oo uu soo qaadaa dhiigga dibiga qaarkiis, iyo dhiigga orgiga qaarkiis, oo uu mariyaa meesha allabariga geesaheeda. Oo waa inuu toddoba jeer dhiigga fartiisa kula saydhaa meesha allabariga, oo waa inuu daahiriyaa, oo qoduus ka dhigaa waxyaalaha nijaasta ahee reer binu Israa'iil."

Dhiiggan kafaaragudka laga dhiganayo ama loo aaminsanyahay inuu kafaaragud gelayo wax su'aal ah miyaad ka qabtaa? Haddii aan ku idhaahdo Ciise Masiix ayaa fuliyey oo dhiigga ugu dambeyey daadiyey si aan neef dambe loo gawricin maxay kula tahay? Hase yeeshee, arinta in dhiigga Ciise uu kulli ka wada qaalisan yahay waxaan kaga hadlaya gadaal dambe.

Dhiigga neefka kafaaragudka loo bixinayo waxaa loo bixiyey in kan Ilaah caabudaa uusan dembile sii noqon laakiin uu ku helo dembi dhaaf oo markuu noqdo mid nadiif ah wuxuu awoodaa inuu kuwa kale Ilaah ugu baryo in dembiyadooda loo cafiyo. Tan kuma filnayn oo dadka weli waxay sii raadinayeen dhiig aan iin lahayn kaa oo ah kan Ciise Masiix kan laga helayo badbaadada nolosha weligeed ah waayo, "Midkoodna walaalkiis ma furan karo, daraaddiisna Ilaah madaxfurasho uma siin karo, waayo, furashada naftoodu waa qaali aad iyo aad, kumana filna weligeedba, inuu isagu weligiis sii noolaado, oo aanu halligaad arkin weligiis." (Sabuurada 49:7-9). Waxaa jirtaa aayad kale oo iyaduna shaygaan sii xoojinayso maxaa yeelay, Kitaabka Qoduuska ah waa xibno aan kala maarmin oo aayadba tan kale ayey sii xoojinaysaa oo buugba buuga kale ayuu sii xoojinaya sidaa darraaddeed hal aayad inaad akhrisid xukumaad kama qaadi kartid. Cibraaniyada 10:1-4 waxaa ku dhigan, "Waayo, sharcigu wuxuu leeyahay hooska waxyaalaha wanaagsan oo iman doona, laakiin ma leh suuradda waxyaalahaas qudheeda. Oo cabudayaasha marnaba kaamil kagama uu dhigi karo allabaryo sannad walba had iyo goor la bixiyo. Haddii kale miyaan la joojiyeen in allabaryo la bixiyo? Maxaa yeelay, caabudayaashu, iyagoo mar la nadiifiyey, mar dambe dembiyo iskama ay garteen. Laakiin allabaryadaas waxaa sannad walba lagu xusuustaa dembiyo. Waayo, ma suurtowdo in dibiyo iyo orgiyo dhiiggoodu dembiyo qaado."

Miyaad is weydisay sababta ay dadkaan iisu dhibayaan oo ay xayawaanka u dhamaynayaan iyagoo dhiigga ka daadinayaan? Haddaadan su'aashan weli is weydinin bal hadda is weydii. Sababta neefafka loo gowracayo waa in kafaaragud lagu helo. Sababta ugu weyn waxay tahay dadka inay helaan nolol maxaa yeelay, way ogyihiin in dembigu uu dhimasho keenayo marka waxaa laysku deyayaa hab kasta oo badbaado lagu helo taa oo ay ku soo koobeen dhig daadiska. Aayadda aan kor ka soo akhrinayna waxay inoo cadaynaysaa in runtii uu dhiig dibi ama orgi ama neef kasta uu ahaadaba uu dembi dhaaf keeneynin. De waa qasab inuu jiro hab kale oo qaali ah waana rumaysadka Ciise Masiix la rumaysto inuu noqday wanka Ilaah oo dhiggiisa qaaliga ah u bixiyey baniaadmiga hab dembi dhaaf doondoonka ah. Ciise Masiixa ayaa ah badbaadada keliya sida qoran, "Waayo, waxaa inoo dhashay ilmo, waxaa layna siiyey wiil, oo boqornimadu garbihiisay saarmi doontaa, oo magiciisana waxaa loo bixin doonaa kan yaabka leh, iyo lataliye, iyo Ilaaha Xoogga leh, iyo Aabbaha Daa'imka ah, iyo amiirka Nabadda." (Ishacyaah 9:6) Si kastoo layskuugu deyo in badbaado lagu keeno runti haduusan Ciise Masiix saldhig ka ahayn, wax baniaadmiga suurta gal u noqonayaan ma jiraan.

"…ma suurtowdo in dibiyo iyo orgiyo dhiiggoodu dembiyo qaado…"

Ilaah wuxuu nolosha baniaadmiga ka doonayaa inay noqoto mid isaga caabuddaa waayo, waa isaga kan na uumay oo naga dhigay waxa aan dunidaan ku nahay oo ma jiro qof doortay inuu noqdo wuxuu yahay. "Waayo, kelyahayga adigaa sameeyey, oo adigaa igu daboolay maxalkii hooyaday. Waan kuugu mahad naqi doonaa, waayo, waxaa la ii sameeyey si cabsi iyo yaab badan, shuqulladaadu waa yaab badan yihii…" (Sabuurrada 139:13-14) Nolosha dhabta ah waxay ku jirta Ilaaheena na yaqaano oo ma jiraan wax aan ka qarin karno isagoo istecmaalayo Ciise Masiix oo isaga keliya ayaa lagu heli karaa nolosha weligeed ah waayo, "…sida dembigu dhimashada ugu taliyey, sidaas oo kalena ay nimcadu ugu taliso xaqnimo ilaa nolosha weligeed ah ee xagga Rabbigeenna Ciise Masiix." (Rooma 5:21)

Nolosha ma ahan wax lacag ama wax la taaban karo lagu iibsanayo laakiin waa hadiyad uu Ilaah noo bixiyey anaga dembiilayaasha ah oo mid alla kii ogolaado inuu hadiyaddan qaato ayaa ka faa'idi karo nolosha uu Ilaah na siiyey waayo, waxba nooma tarayso haddii aan nidhaahno Ilaah nolol buu noo bixiyey oo aanan qaadan noloshas maxaa yeelay, hadiyadda waa wax markii lagu siiyo ay waajib kuugu tahay inaad qaadatid si loo ogaago inaad ogolaatay oo noloshas haddii aad doonaysid inaad ogaatid inay hadiyadda tahay wax uu Ilaah bixiyey. Rooma 6:22,23 waxaa qoran, "Laakiin haatan idinkoo dembi laydinka xoreeyey oo aad addoomadii Ilaah noqoteen, waxaad midho ku haysataan qoduusnaanta, oo ugu dambaysteeduna waa nolosha weligeed ah. Waayo, mushahaaradda dembigu waa dhimashada, laakiinse hadiyadda Ilaah waa nolosha weligeed ah ee laga helo Rabbigeenna Ciise Masiix" Waxaan erayga Ilaah ka aragnay in mushahaaradda dembigu yahay dhimasho taa oo haatan ii fasaxayso inaan taabto wax ku saabsan waxa uu yahay dembiga iyo waxyaalo dembiga la raadka ah. Hadduuba xarbigaan oo dhan yahay sida looga fakan lahaa dhimashada waa wax la yaab leh oo haatan baniaadmiga waxaan odhan karnaa way dadaaleen intii tabartooda ah. Laakiin weli wax baa qabyo ka ah oo lama gaarin heer uu baniaadmiga yidhaahdo waan qancay oo dembiyadayda waa lay cafiyey oo Ilaah waan la joogi doonaa jannada. Waayahay e bal aan aragno shayga ah dhimashada oo ay dadka aad uga baqayaan oo ay ogyihiin haddii ay dembi ku dhintaan inay naarta geli doonaan oo ay weligood ololka dabka naarta ku jiri doonaan.

"Masiixa wuxuu inaga furtay inkaartii sharciga, isagoo inkaar inoo noqday, waayo, waxaa qoran, Mid kasta oo geed ka soo deldelanu wuu inkaaran yahay, inay barakadii Ibraahim quruumaha ugu timaado Ciise Masiix; inaynu ballankii Ruuxa ku helno rumaysad” (Galatiya 3:13-14) Waxaan aayadaan u soo qabtay inay kuwa iswedinayaan maxay tahay sababta uu Masiixa u dhintay ay jawaabteeda helaan.

Haddii aad qumaati u soo akhrisay arinta macnaynta nolosha ku saabsan waad xusuusataa ayaan u malayn inaan idhi nolosha waxaa keliya oo ay ku jirtaa wax alla wixii dhiig qaba oo wax alla wixii dhiigga laga daadsho waa wax dhintay marka haddii aan nidhaahno dhimashada waa dhiig la'aanta oo weliba waa la'aanta dhiigga Masiixa uu dadkiisa u daadshay ma qalad baa? Waxa kale oo aan dhimashada ku macnayn karno waxay tahay la'aanta neefta iyo nolosha taa oo wax alla wixii nool ka dhigayso wax dhadhaqaaqa oo dhalaa oo weliba xiriir la yeeshaa kuwa kale.

Aasaaska dhimashada wuxuu dunida oo dhan ka soo galay gefkii ay Aadan iyo Xaawo ka galeen Ilaah sida qoran, "Rabbiga Ilaah ahuna wuxuu ninkii ku amray isagoo leh, Geed kasta oo beerta ku yaal wax baad ka cuni kartaa: laakiin geedka aqoonta wanaagga iyo xumaanta waa inaanad waxba ka cunin: waayo, maalintii aad wax ka cuntid hubaal waad dhiman doontaa." Dhimashada aan halkan ka arkayno oo uu Ilaah kula hadlay Aadan waa midda xagga ruuxa oo ma ahan midda aan kuligeen u malaynayno oo ku saabsan neefta qofka ka baxayso Ruux ahaanteedana waa xiriirka uu Ilaah la lahaa ayey ahayd inuu sii jiri doonin maxaa yeelay, durbaba wuu jebiyey balanta Ilaah oo haddii aan akhrino Bilowgii 3:1-6 waxaa qoran, "…oo markii naagtii aragtay in geedkii cunto ku wanaagsan yahay, oo indhaha u roon yahay, oo uu yahay geed loo doonayo in caqli lagu yeesho, ayay midho ka qaadata, oo cuntay; ninkeedii la joogayna wax bay ka siisay, oo isagina wuu cunay." (Bilowgii 2:16-17) Sheekadan waa sheeko aad u dheer oo waxaad ka sii akhrisan kartaa haddii aad fursad leedahay Kitaabka qoduuska ah Bilowgii cutubka labaad iyo saddexaad oo way kuu dhaadhici doontaa sida arimahan ay ku yimadeen oo dhan iyo tilaabooyinka uu Ilaah ka qaaday Aadan iyo Xaawo ka dib markii ay isaga ku gefeen. waxaan arkaynaa inuu sameeyey siduu Ilaah ku amray inuusan samayn taa oo ah inuu cunay midhtii uu Ilaah ka xaranteyey oo tan ayaa ahayd aasaaska dhimashada iyo sida ay dunida ugu horeynta ku soo gashay. Gefka isaga ah muxuu ahaa? Wuxuu ahaa dembi fal oo Ilaah dembi laga gelayo oo Ilaah xiriir lama lahan qofka aan doonistiisa samaynaynin marnaba.

Sheydaanka diyaar buu u yahay inuu lumiyo dadka Ilaah oo wuxuu doonayaa kuwa uu burburiyo isla sida uu ugu horeyntiba u burburiyey xiriirkii ay baniaadmigii ugu horeyey Ilaah la lahaayeen oo wuxuu kuu macaanayn karaa wax yaalaha dunida laakiin ogaanteeda lahaw in wax yaalahan dunida ay yihiin wax aan weligood jiri doonin laakiin waa uun jacayl Ilaah la jeclaado oo doonistiisa la yeelo tan abaalgud weligaa ku qanciyo aad ka heli doontid. Qofka hadduuba dembiile yahay ma qabo wax dhadhaqaaq ah maxaa yeelay, ma ahan mid xur ah oo weligiisba wuxuu ku jiraa cabsi oo xiriirka xurnimada uu Ilaah ewelkii hore la lahaa wuu dhumay oo haatan wuxuu u baahan yahay inuu xiriirka Ilaah uu soo sara kiciyo si uu ugu stareexo barwaaqada Ilaah oo lagu helo rumaysadka isaga la rumaysanayo iyo addeecidda isaga la adeecayo. Baniaadmiga hadduusan Ilaah xiriir la lahayn way adagtahay inuu baniaadmiga kale xiriir la lahaado maxaa yeelay, xiriirka wuxuu ka yimaadaa jacaylka oo hadduusan qofka jacayl lahayn de sidee buu ku odhan karaa dadkuu xiriir la leeyahay?

Haddii aan macnaynta dhimashada dhinac kale ka eegno waxaan arkaynaa in dhimashada ay tahay mid ruuxi ah oo kuma eko keliya tan caadiga ah oo ay nafta dadka ka baxayso. Maxaa yeelay, waxaa qoran, "Laakiin tii raaxaysi u noolaataa waa meyd intay nooshayhayba" (1 Timoteyos 5:6) Hadduu qofka uu dembi ku raaxaysanayo in kastoo uu wax kasta dunida ugu baahanyahay haysto waa mid dhintay ama meyd socda ah maxaa yeelay, Ilaah xiriir lama lahan. Sida qoran, "Idinku waxaad ku dhimateen xadgudubyadiinna iyo dembiyadiinna…" (Efesos 2:1) Ilaahay ha na kaalmayo si aan nolosheena oo dhan isaga ugu addeecno oo aan ugu noolanin nolol aan isaga ka farxinaynin maxaa yeelay, wuxuu noo cadeynayaa in nolosha dembiga leh qofka ku nool uu ku noolyahay dhimasho xadgudubyada dembigiisa awgii. "…waan ogahay shuqulladaada, oo magac baad leedahay sida wax nool, laakiinse meyd baad tahay" (Muujintii 3:1) Ilaahey wuu ogyahay waxyaalaha aan ku dhaqmayno oo dhan oo ma jiraan wax aan isaga u sheegeyno laakiin wuxuu doonaya inaan xagga qalbiyadeena nadiif ka ahaano si wax alla wixii aan samaynayno ay u noqdaan waxyaalo hortiisa daacad ku ah. Waxyaalaha jacaylka Ilaah la jacaylyahay lagu sameeyo waxa wanaagsan ma ahan wax wanaagsan inaan samayn karno si aan Ilaah uga farxino. Ilaah uma baahno shaqadeena wanaagsan e wuxuu u baahan yahay inaan isaga xiriir wanaagsan oo aan maalinta ugu dambayso isaga jannada kula joogi karno intii aan dabka naarta ku dhex oyni lahayn.

Isla sida aan uga akhrinay aayadda aan tan horteeda akhrinay ee Efesos runtii waxyaalaha dunida waa wax dadka sasabaa laakiin ma ahan wax weligood jiri doonaan oo sidaa darraaddeed ma ahan in laysku haleeyo waxyaalaha dunida oo loo malayo inay wax yihiin maxaa yeelay, waa uun xiriirka Ilaah lala leeyahay kan wax ah oo weliba ah wax waara oo weligeed laysku halayn karo oo shaki kuma jiro ku alla kii dembiga ka fogadaa oo Ilaah addeecaa, Ilaah buu xiriir la leeyahay oo wuxuu leeyahay nolosha weligeed ah. Ilaahay naga ma dhigo kuwa shuquladooda keliya ku qanacsan oo u malaynayaan inay noolyihiin oo magac weyn ku leh dunida laakiin xagga Ilaah aan waxba ku lahayn haddii la gaaro waqtiga xisaabta. Inta badan waan iska soconaa laakiin ma noolin. Laakiin Ilaah wuxuu u baahan yahay inaan wakhti kastaba isaga kula jirnaa nolosheena oo dhan si aanan Ilaah ugu xadgubin. Waa inaan ogaano in Ilaah uu markastaba na qaymaynayo uuna u baahan yahay inaan isaga addeecno oo yaan iisu malaynin wax nool annagoo ah meyd laakiin aan Ilaah isku hubsano oo haddii ay jiraan wax dembi ah waa inaan ka toobad keenno waayo, Rabbiga wuxuu ka balan qaaday in mid alla kii dembiyadiisa qirtaa uu isaga yahay mid caadil ah oo u cafinayo qofkaas sida qoran, "Haddaynu dembiyadeenna qiranno, isagu [Ilaah] waa aamin iyo caadil inuu dembiyadeenna inaga cafiyo, oo uu inaga nadiifiyo xaqdarrada oo dhan." (1 Yooxanaa 1:9)

Tani waxay noo cadaynaysaa habka aan nolosha daimka ah ku heleyno inuu yahay oo keliya inaan dad nadiifsan noqono oo aan dembiyadeena ka toobad keeno waayo, Ilaah waxba lagama qarin karo. Qof alla qofkii qalbigiisa oo dhan Ilaah u furaa, kaa ayaa ah kan Ilaah hortiisa ku nadiifsan oo istaahilaa inuu ka qayb qaato nolosha weligeed ah. "Waa inaad Rabbiga Ilaahaaga ah ka jeclaataa qalbigaaga oo dhan iyo naftaada oo dhan iyo xooggaaga oo dhan." (Sharciga Kunoqoshadiisa 6:5)

Marka waxaa cad in annaga baniaadmiga aanan lahayn fursad haba yaraate aan wax doonista Ilaah ka duwan aan ku samayno maxaa yeelay, haddii aan Ilaah nafsaddeena oo dhan ku jecelnahay intee bay jirta meesha dembiga uu ka soo gelayo? Waa inaan ka fiirsanaa xataa waxyaalaha aan xoogayna ku bixino maxaa yeelay, xataa markaan sinada samaynayno xoog baa naga baxaa oo sidaa daraaddeed ayaad u arkaysaa cudurada sinada inay maanta bateen oo ay kuwa qaarkoodna ay daawo lahayn oo ay jidhka dadka cunayaan oo uu qofka tartiib u sii baaba'ayo ilaa uu ka dhinto kaasoo ka mid yahay cudurka loogu magac daray AIDSka iwm. Dadka Ilaah bay ku caasiyeen oo Ilaah wuxuu u baahan yahay inaan dib u wada fekerno oo aan uga fiirsano wuxuu nala doonayo meeshuu xoogga ku baxaya. Ma aha wax aad Ilaah wax ugu tartay laakiin xoogaada waxaad ku bixisay dembi oo Ilaah ugu ma aadan adeegin marka wax alla wixii aad samaynayno waa inaan ka fiirsanaa oo ma ahan inaan is weydino sidee bay dadka hortiisa ku tahay laakiin aan is weydino inuu Ilaah raali ka yahay iyo in kale. Bal aan is weydinee dhimashadaan ruuxigga ah sidee baa dunida looga saari karaa?

Dhimashada waxay baniaadmiga oo dhan uga timid hal ruux oo doonista Ilaah ku xadgudbay daraaddeed kaa oo ahaa awowgeen Aadan uu marka ugu horeysey Ilaah uumay oo aan ka soo farcanay. Kitaabka qoduuska ah wuxuu leeyahay, "Haddaba sida dembigu nin keliya dunida ugu soo galay, dhimashaduna dembiga ugu timid, sidaasaa dhimashadiina u gaadhay dadka oo dhan, waayo, waa la wada dembaabay; waayo, dembigu,duniduu ku jiray intaan sharcigu iman, laakiin dembi lama tiriyo markii aan sharci jirin. Habase ahaatee waagii Aadan ilaa Muuse dhimashadu waxay u talisay xataa kuwii imaanka lahaa. Hadiyaddu ma aha sida dembiga, waayo, haddii nin keliya dembga uu samayey kuwabadanu u dhinteen, de in ka sii badan waxaa kuwa badan u badatay nimcada Ilaah iyo hadiyadda nin nimcadiis ku timid, kan ah Ciise Masiix. Hadiyaddu ma aha sida mid qof dembaabay ku timid, waayo, mid xukunkiis wuxuu keenay ciqaab, laakiin hadiyaddu waxay dembiyo badan ugu timid inay xaq ka dhigto kuwo badan. Haddii mid dembigiisa aawadiis ay dhimasho ku talisay midkaas aawadiis, de si ka badanna kuwa hela badnaanta nimcada iyo hadiyadda xaqnimada, noloshay ku dhex talin doonaan kii kale aawadiis kaas oo ah Ciise Masiix." (Rooma 5:12-17) Waad arkaysaa in Ciise Masiix ku jiro qorshaha badbaadada oo ma ahan wax ay dadka samaysteen inay dadka kale ku indho tiraan. Waa wax jiraa oo wuxuu u dhintay inuu dembiyadeena aan jawaab u waynay uu Ilaah noo hor geeyo si aan cafis Ilaah uga helno. 1 Korintoos 15:22 waxaa qoran, "Siday dhammaan Aadan ugu wada dhintaan, sidaas oo kalaa dhammaan Masiixa loogu wada noolayn doonaa…"

Abaalgudka dhimashada waa dhimasho uu ku alla kii dembaabo dhintaa oo dhimashaduna ma ahan tan caadiga ah oo aan kuligeenba wada dhimanayno laakiin waa ka dhimashada xagga ruuxa oo uu qofka markay dunida dhamaato uusan jannada Ilaah kula stareexi doonin laakiin ebedkiisba wuxuu ku noolaan doonaa ololka dabka naarta sida qoran, "Waayo, mushahaarada dembigu waa dhimshada, laakiinse hadiyadda Ilaah waa nolosha weligeed ah ee laga helo Rabbigeenna Ciise Masiix" (Rooma 6:23).

Markaan naarta ka hadlayno qaar baniaadmiga ka mid ah uma arkaan inay tahay mid ebedkeed ah laakiin waxay leeyihiin, Naarta in yar ayaa laygu edbin doonaa dabadeedna waxaa lay geyn doona jannada laakiin ebedkey oo dhan kuma jiri dooni! Laakiin walaakayga buuggan akhrisanayow ma ogtahay in maadama uu Ilaah yahay mid weligii jira oo ay jannaduna tahay mid weligeed ah? De shaki kuma jiro naartuna waa mid weligeed jiri doonta oo kuwa geli doonaan weligood ayay ku jiri doonaan. “Markaasuu kuwa bidixdiisa jooga ku odhan doonaa, kwa yahow inkaaranu, iga taga oo gala dabka weligiis ah kan Ibiiska iyo malaa’igihiisa loo diyaariyey.” (Matayos 25:41)Wuu jira sarakac dadka horay u dhintay la soo sarakicin doono si ay xukunka u soo hor istaagaan sida qoran, “Taas ha la yaabina, waayo, saacaddu waa imanaysaa markii kuwa xabalaha ku jira dhammaantood ay codkiisa maqli doonaan, wayna ka soo bixi doonaan, kuwa wanaagga falay ilaa sarakicidda nolosha, kuwa sharka falayna ilaa sarakicidda xukunka.” (Yooxanaa 5:28, 29). Ha’ ilowbin inay jirto dhimashada labaad. Kitaabka qoduuska ah wuxuu inoo sheegaya inay jirto dhimasho labaad sida ku qoran Muunintii 20:13 -15 “Markaasaa baddii waxay sii daysay kuwii dhintay oo dhexdeedii ku jiray; oo dhimashadii iyo haaddeesna waxay sii daayeen kuwii dhintay oo dhexdoodii ku jiray; markaasaa iyagii waxaa laga xukumay nin walba sidii shuqulladiisu ahaayeen. Oo dhimashadii iyo Haadeesba waxa lagu tuuray baddii dadbka ahayd. Oo taasu waa dhimashadii labaad oo ah badda dabka ah. Oo ku alla kii aan kitaabkii nolosha laga helin isagoo ku qoran, waxaa lagu tuuray baddii dabka ahayd.”

Marka halkan waxaa inooga cad in noloshu ay ku timaaddo Ciise Masiix oo ku alla kii uu isaga badbaadinin wuxuu ku sugan yahay naarta weligeed ah. Meeshii aan maanta wan ka gawrici lahayn Ciise Masiix baa dhiiggiisa iskutallaabta ku daadshay oo dhiig kasii qaalisan oo naloo daadin karo maanta ma jiro maxaa yeelay hal mar buu daadshay wayna ku filantahay. Dhiigga dibiga iyo orgigga mar kasta baa la daadin jiray laakiin haatan waxaan haysnaa kan annaga noo dhintay oo dhiiggiisa noo daadshay oo dhimashaduna ka soo sara kacay oo maantaba nool oo sidaa daraaddeed annaguna waan ka xuroobi doonaa dhimashada mar haddii ay nafta naga baxdo intaan isaga ku jiro oo aan rumaysanahay inuu yahay sayidkeena oo laga uuraystay Maryan oo bikrad ah uuna dhintay, la aasay oo uu maalinta saddexaad ka soo sara kacay dhimashada. Haddii aan akhrino Kitaabka Korintooska kowaad cutubka 15aad wuxuu inoo sheegayaa sida aan u leenahay mid aan isku halayn karno oo noo dhintay oo maadama uu dhintay uuna dhimashada ka soo sara kacay annaga isaga rumaysan oo addeecsan oo dhamna waan ka guulaysan doonaa dhimashada.

Runtii Ciise wuu dhintay

"Haddaba waxay ahayd abbaaraha saacaddii lixaad, dhulka oo dhammuna gudcur buu noqday ilaa saacaddii sagaalaad. Qorraxddu way madoobaatay, daahi macbudkuna dhexda ayuu ka kala dilaacay.Markaasaaa ciise cod weyn ku dhawaaqay oo yidhi, Aabbow, gacmhaaga ayaan ruuxayga u dhiibayaa. Goortu waxaas yidhi, ayuu ruuxii bixiyey.Boqol-u-taliyihi goortu arkay wixii dhacay, ayuu Ilaah ammaaanay oo yidhi, Hubaal ninkanu xaq buu ahaa. Dadkii oo dhan oo daawasho isagu yimid, goortay arkkeen wixii dhacay, ayay noqdeen iyagoo laabta garaacaya. Waxaa meel fogna ka taagnaayeen kuwii ciise yiqiin oo dhan iyo dumarkii Galili ka soo raacay, iyagoo waxaas dayaya." (Luukos 23:44-49) Arintaan ma ahan wax ay dad iska samaysteen si ay u rumayaan doonistooda. Haddii ay ahaani lahayd wax aanan jirin waxaan u malaynayaa inay ilaa maanta ay jiri lahayn waayo beenta ma waarto laakiin wixii run ah si kastoo looga hor yimaado lama baabi’in karo. Marka dhimashada Ciise waa wax dad badani ay arkeen oo weliba si loo kala bixiyo dhimashada dadka caadiga ah iyo tan Ciise waxaa jireen calaamooyin ka daba dhaceen markii ay isaga nafta ka baxday taa oo aan aragnay in macbudkii uu dhexda ku kala dilaacay oo kuwii meesha iskutallaabta joogay oo dhan waxay u noqotay cadayn in runtii ninkanu (Ciise) la leeyahay uu ahaa nin ka duwan kuwa la dilay oo dhan oo kuwa ku marqaati furayna sida uu Kitaabka sheegayo waxaa ugu horeyey boqol utaliyihii askarta madaxa u ahaa.

Ciise wuu sii sheegay dhimashadiisa

Aanba nidhaahno wuu dhintay e, dhimashadiisa ma ahayn wax la aqoonsaday markuu dhintay keliya laakiin isaga ayaa sii sheegay inuu dhiman doono oo isagu keliya ma sii sheegin e waxaa horey u sii sheegeen Nebiyadii inuu dhiman doono iyo weliba sababtuu u dhiman doonaba. Waxaa jiraan tusaalooyin badan oo aan ku sheegi karo in nebiyada ay dhimashadiisa horey u sii sheegeen laakiin qaas ahaan waxaan ka soo qabanaya Ishacyaah 53:3; Ishacyaah 53:12. Haddii aad is weydinaysid sidee baad ku ogaani kartaa in taasi ay tahay sii sheegid ku buuxsantahay Ciise Masiix waxaad aayadahan la akhrin karta; Yooxanaa 1:11, Luukos 23:18 iyo Markos 15:27-28. Laakiin ha ilowbin in kuwan ay ka mid yihiin tusaalooyin badan oo Kitaabka qoduuska ah laga heli karo. Haatan waxaan xoogga saaraya sida uu isaga u sii sheegay inuu dhiman doono. "Kolka dabadeed ciise Masiix ayaa bilaabay inuu xertiisii u sheego inay waajib ugu tahay inuu Yeruusaalem tago, oo xanuun badan ka helo waayeellada iyo waaadaaddada sare iyo culimada, oo la dilo, oo maalinta saddexaad la sara kiciyo."(Matayos 16:21)

Dhimashada Ciise iska ma iman laakiin dhibaato unbaa jirtay taa oo ku qasabtay inay isaga dilaan maxaa yeelay, waxay yidhaahdeen Yahuudda ninkanu Ilaah buu caaynayaa marka waxaa dhacday inay isaga shirqool u sameeyaan si ay u helaan sabab ay ku dilaan, waayo, marka qof la dilayo waa in loo lahaado sabab uu sharcigu qofkaasi ku dilayo. "Kaca aan tagnee. Eega, kii i gacan gelin lahaa waa soo dhow yahay.Kolkiiba intuu weli hadlayay ayaa Yuudas oo laba-iyo- tobankii ka mid ahaa yimid, isaga iyo dad aad u badan oo seefo iyo ulo sita. Waxay ka yimaadeen wadaaddada sare iyo culimada iyo waayeellada.Kii gacan geliyey ayaa calaamo kula ballamay oo ku yidhi, mid alla midkaan dhunkado waa isagii.Qabta oo kaxeeya oo dhawra. Kolkuu yimidba, kolkiiba ayuu u tegey oo ku yidhi, macallimow, wuuna dhunkaday.Markaasay gacmaha saareen, wayna qabteen." (Markos 14:42-46)

Qofka haddii shirqool loo dhigo oo wax dembi ah lagu sheego waa in xukunka la hor geeyo si loogu xukumo dembigiisa isagoo loo cadaynayo wuxuu falay. Marka waxaa dhacday in Ciise la xukumo. "Wadaaddadii sare iyo shirkii oo dhan ayaa waxay doonen markhaati been ah oo ciise ka gees ah si ay u dilaan. Waase heli waayeen, in kastoo markhaatiyaal badan oo been ahu yimaadeen. Laakiinse dabadeed waxaa yimid laba, oo waxay yidhhaahdeen, kanu wuxuu yidhi, waan karayaa inan macbudka Ilaah dudumiyo oo saddex maalmood ku dhiso. Markaasaa wadaadkii sare istaagay oo ku yidhi, miyaadnad waxba jawaabayn? Kuwanu waxay kugu marag furayaan waa maxay? Laakiin Ciise waa iska aamusay. Kolkaasaa wadaadkii sare wuxuu kuu yidhi, Ilaaha nool ayaan kugu dhaarinayaa ee noo sheeg inaad tahay masiixa oo ah wiilka Ilaah,in kale. Ciise ayaa ku yidhi, Waad tidhi. Hase ahaatee, waxaan idinku leeyahay, Hadda dabadeed waxaad arki doontaan wiilka Aadanaha oo fadhiya midigta xoogga Ilaah oo ku imanaya daruuraha cirka. Markaasaa wadaadkii sare dharkiisii jeexjeexay isgoo leh, wuu caytamay.Maxaynu markhaatiyaal weli ugu baahan nahay? Bal eega, haddeer waad maqasheen caytanka. Maxay idinla tahay? Way u jawaabeen oo ku yidhaahdeen, wuxuu istaahila dhimasho." (Matayos 26:59, 60, 63-66)

Askartii baa Ciise ku majaajilootay

Madaama uu noqday mid la yasayo Ciise majaajiloon uma harin oo waxaa ku majaajiloodeen askartii isaga loo gacan geliyey inay edbiyaan. Waana Kitaabka qoduuska ah ama Injiilka kan noo sheegayo dhibaatooyinka kale uu Ciise kala kulmay dadkaas ka soo hor jeedeen oo wax bariddiisana ka soo hor jeedeen sida qoran, "Waxay u geliyeen dhar guduudan, oo taaj ayay qodxan uga texeen, oo madaxiisay saareen. Goortay ku majaajiloodeen dabadeed ayay dharkii guduudnaa ka qaadeen oo dharkiisii bay u geliyeen, markaasay wadeen in iskutallaabta lagu qodbo. Saacaddii sagaalaad Ciise ayaa cod weyn ku dhawaaqay oo yidhi, Eloy, Eloy, Lama sabakhtani? Taaso micneheedu yahay, Ilaahayow, maxaad ii dayrisay?Markaasaa Ciise cod weyn ku dhawaaqay oo ruuxii bixiyey. Kolkaasaa daahi macbudka kor ilaa hoos laba u kala dilaacay. Kolkaasaa boqol-u-taliyihii oo meel ku toosan taagnaa markuu arkay inuu sidaas ruuxiisii u baxshay, wxuu yidhi, Ruutii, ninkanu wuxuu ahaa wilkii Ilaah." (Markos 15:17, 20, 34, 37-39). Marka wax kasta oo la sheegaba runti Ciise dhimashadiisa waxay ahayd wax jiray ama dhacay Ilaah ayaana ogolaaday inay dhacdo si ay dadka kale ama kuwa hareerahiisa joogeen ay ugu wax bartaan in runtii uu Ilaah caynin laakiin ahaa Wilkii Ilaah sida uu boqol utaliyahuba ku dhawaaqay haddii aan ka eegno aayadda ugu dambayso aad akhrisay.

Runtii cadaadintaan iyo majaajiloontan ka dib Ciise wuu dhintay. Cadawyadiisa umay noqon sida ay doonayeen inuu iskutallaabta ku silco. Intay kuwii isaga iskutallaabta saaray ay taagnayeen ayuu dhintay oo waxay ogaadeen in runtii kanu uu yahay mid ka duwan kuwa kale oo weligood iskutallaabta la saaray, waayo, xataa waxay doonayeen inay iskutallaabta isagoo fuuloba ay haddana ku sii silciyaan. Waxay doonayeen inay kuwa weli nool oo dhan ay lugaha ka jejebiyaan laakiin Ilaah qorsha gooni ah buu u lahaa Ciise oo isla markiiba wuu dhintay oo sidaa daraaddeed cadawgiisa ma silcinin isaga waxaana sida qoran, "Sidaa daraadeded yuhuudii, inaan meydaku sabtida iskutalaabaha sii saarnaan, waxay Bilaatoos ka baryeen in lugaha laga jebiyo oo meydaadka la qaado, waayo, waxay ahayd maalintii Diiyaargarayska, oo maalinta sabtidaas waxay ahayd maalin weyn, Laakiin markay Ciise u yimaadeen oo ay arkeen inuu durba dhintay kama ay jebin lugihii." (Yooxanaa 19: 31-33). Tan waxay ahayd mid lagu buuxinayay sii sheegiddii horey loo sii sheegay e ku qoran Yooxanaa 19:36 oo leh, “waayo, waxyaalahaas waxay u dhaceen inuu ahaado Qorniinka leh, Lafihiisa midna la jebin maayo.” Haddii aad is weydinaysid waa kee qorniinka saa sheegayna waxaan kuugu odhan karaa waa siduu Nebi Daa’uud ka sii sheegay Sabuurrada 34:20 oo leh, “Isagu wuxuu dhawraa lafihiisa oo dhan, oo middoodna ma jabna.” Wax kastoo Ciise ku saabsan waxay ahaayeen wax uu Ilaah horey u soo qorsheyey ee ma ahan dhacdo iska dhacday waayo, dhacda kasta uu injiilka ka hadlaya oo Ciise ku saabsan waxay saldhig ku leedahay nebiyadii horey Ilaah ugu soo adeegeen.

Sida caadiga ah markuu qof dhinto waa in la aaso isla sidasayto ayaa Ciisena ku dhacday oo markuu dhintay ka dib waa la aasay jidhkiisa. Aasiddiisa Ciise caadi ma ahayn maxaa yeelay, waxay ahayd in la ilaaliyo maydkiisa oo waardiyo xoog leh loo yeelo waayo, dadka ayaa Bilaatos ka codsadeen inay si qaas ah jidhka Ciise u ilaaliyaan wayna noqotay sida qoran, "Bilaatoos wuxuu ku yidhi, waardiyayaal baad leedihiin. Taga oo adkeeya in alla intaad adkayn taqaqniin. Markaasay tageen, iyaga iyo waardiyayashii, oo xabaashay soo adkeeyeen, dhagixiina way shaabadeeyeen." (Matayos 27: 65,66) Waxaa laga yaabaa inaad isleedahay maxay tahay sababta Ciise maydkiisa loo ilaalinayey waana su'aal aad u wanaagsan. Waxaa loo ilaalinayey si ay xerta maydka u xadin oo ay rumaysanin arinta ahayd inuu saddex maalmood ka dib uu soo saro kici doono laakiin Walaal tani ma ahayn wax ay baniaadmiga samaysteen laakiin waxay ahayd arin uu Ilaah ka dambeyey. Si kastaba ha loo ilaaliyee runtii Ciise wuu sii sheegay dhimashadiisa iyo sara kaciisa. Wax kasta way noqdeen maxaa yeelay, haddii aan ka akhrino Matayos 28:6 Malaaigta Ilaah waxay leedahay oo na qoran sida tan, "Halkan ma joogo, waayo, wuu sara kacay siduu yidhi."

Wax kasta way dhamaanayaan laakiin runta weligeedba waxay ku dhamaanaysaa dhabteeda si kastoo laysuku deyo in la beeneyo, waayo, dadka waxay isku deyeen inay jidhka Ciise ilaaliyaan si aan loo xadin laakiin xataa ilaalintooda waxba may tarin. Ilaa maanta kuwii loo xil saaray ilaalinta maydka Ciise ma jirto meel lagu sheegaya inay jawaab ka bixiyeen siduu jidhkaas qabriga uga soo baxay. Weliba in kastoo ay jirin qoraala taarikh ah oo sheegayaan in askartaasi la edbiyey, madaama uu jidhkaas lumay, waxaan u malaynaya inayba ku shaqo beleen ama edbin aad u weyn ay gaartay. Bal aanba is weydinee yaa Ilaah la tartami karaa? Si kasta ha loo beeneyo laakiin dhabta waxay tahay Ciise wuu dhintay wuuna ka sara kacay dhimashada. Mahad Ilaahaa iska leh. Ciise maadama uu dhimashada ka soo noolaaday uuna maanta noolyahay annaguna xaq baan u leenahay inaan nidhaahno waan noolaan doonnaa weligeenba. Kan aan rumaysan nahay ayaa guulaystay oo weligiis noolaan doona oo maantaba nool. "Laakiinse haatan Masiixa ayaa kuwii dhintay laga sara kiciyey, isagoo ah midhaha ugu horreeya ee kuwa dhintay. Dhimashadu nin bay ku timid, saas aawadeed sarakicidda kuwii dhintayna nin bay ku timid. Siday dhammaan Aadan ugu wada dhintaan, sidaas oo kalaa dhammaan Masiixa loogu wada noolayn doonaa, laakiin mid kasta markiisa, Masiixa midhaha ugu horreeya, markaas kuwa Masiixana wakhtiga imaantinkiisa." (1Korintos 15:20-23)

Kuwa Ilaah adeecsan way ogaan karaan meesha ay ku sugnaan doonaan wakhtiga dhamaadkiisa maxaa yeelay, haddii aan Masiixa rumaysanahay runtii isagu nama dafiri doono laakiin wuxuu noo noqon doonaa wakiil keena Ilaah hortiisa noogu maragfuri doonaa, maxaa yeelay, amar oo dhan isaga ayaa la siiyey sida ku qoran Matayos 28:18 oo dhigaysa, "…oo wuxuu yidhi Amar oo dhan ayaa samada iyo dhulka laygu siiyey." Laakiin ma ahan amar uu Ilaah isaga hoos joogo waayo, waa Ilaah kan isaga amarka siiyey sida aan uga akhrinaynaba 1 Korintos 15:27 oo leh sida tan, "waayo, wax walba cagahiisa hoostooduu geliyey. Laakiin markuu yidhaahdo, wax walba waa la hoos geliyey, way cad dahay in laga reebay kan (Ilaah) wax walba hoostiisa geliyey." Weligeed ma suurtowbin in kan darajada dhiibo uu noqdo kan la xukumi doono. Sidaa darraaddeed Ciise ma uusan noqon mid Ilaah xukuma waayo, amarka la siiyey oo ay wax kasta cagahiisa ku hoos joogaan kan Ilaah ayaa ka weyn waayo, isaga ayaa ah kan Ciise Masiix darajeyey. Baybalka haddii aan ka akhrino sida ku qoran Falimaha Rasuullada 2:32 Luukos oo ah kan qoray buugan Faalimaha Rasuullada wuxuu yidhi: "Ciisahan Ilaah baa sara kiciyey, annagoo dhammuna markhaatiyaal baan ka wada nahay." Runtii Ilaaheena waa mid caadil ah waxaan ka baryeynaa Ruuxiisa qoduuska ah inuu nagu soo dejiyo si aan waxyaalahan qumaati u helno dhabta ku jirta waayo, ruuxa qoduuska ah ee Ciise la jiray ayaa anaguna maanta noo ah tiirka keliya oo aan ku tiirsan karno sida aan uga akhrinayno Falimaha Rasuullada 2:33 oo leh, "Haddaba isagoo Ilaah midigtiisa sare loogu qaaday, oo Aabbaha ka helay ballankii Ruuxa Qoduuska ahaa, ayuu soo shubay waxan oo aad arkaysaan oo maqlaysaan." Marka wax alla wixii la yaab leh oo Masiixnimada ku saabsan ma ahan dabcan wax aan baniaadmi ka soo gaarnay laakiin waa wax aan ka soo gaarnay ruuxa qoduuska ah uu Ilaah noo soo diray. Sidaa darraaddeed lama yaabayno dhimashada iyo sara kaca Rabbigeena Ciise Masiix, waayo, waxaan ognahay sababta ay u dhacday annagoo ah baniaadmi dembiilayaal ah.

Ciise waa waddada nabadda

Dhimashadaan maxaa keenay? Dhimashada Masiixa waxay ku timid nabad raadinta taa oo ay baniaadmiga isku deyeen inay keenaan laakiin si kasta oo la yeelayba waa la kari waayay si nabad loogu helo waxyaalaha dunida iyo weliba sidii looga badbaadi lahaa dembiga. In kasta oo ay baniaadmiga isku deyeen inay is badbaadiyaan, ilaa haatan ma jiro hab ay dadka odhan karaan kani waa jidka badbaadada laakiin bal ogow inuu Ciise u dhintay si uu u xaqiijiyo inuu isagu yahay jidka badbaadada. Ciise waa badbaadada iyo nabadda welwelka qalbiyadeena. Isagu sababtaasuu u dhintay sida qoran, "Laakiinse waxaa isaga loo dhaawacay xadgudubyadeena , waxaana loo nabareeyey xumaatooyinkeenna, edbintii nabaadiinadeennana duushiisay ku dhacday, dildilaaciisiina waynu ku bogsannay." (Ishacyaah 53:5) Akhristow, waxaan u malaynayaa in su'aashaadii aan ka jawaabay oo ku saabsanayd sababta Ciise loo dilay waayo, waxaan aragnay in isaga loo dilay, loona dhaawacay xadgudubyadeena iyo xumaantooyinkeena. Ciise wuxuu u dhibaatooday daraaddeen. Qalbigaada ha’ adkaynin rumayso kan darraaddaa u dhintay kuu dhibaatooday waayo, isagu diyaar buu kuu yahay inuu ku badbaadiyo oo uu culayska uu dembiga ku saaray kaa qaado si aad u heshid nasasho weligeed ah.

Ciise iskutallaabtuu dhimashada uga guulaystay

In kastoo aan leenahay Ciise wuu dhintay ha ilowbin Ciise dhimashada wuxuu uga guulaystay iskutallaabta oo waxay noqotay in siduu Ilaah doonayay noqoto. Haddii aad tahay mid ka cabsadaa dhimashada waxba ha ka baqin dhimashada. Rabbi Ciise Masiix aamin oo ogolow in isagu yahay badbaadiyahaada oo sidaa darraaddeed adiguna waad kaga guulaysan doonta dhimashada maadama uu isagguba ka guulaystay sida uu Kitaabka sheegayo haddii aan akhrino erayadaan leh, "Carruurtu waxay qayb ka heleen jidh iyo dhiig, taas aawaaded isaguna sidaas oo kale ayuu uga qayb qaatay, inuu dhimasho ku baabi’iyo kii xoogga dhimashada lahaa, oo ah Ibliiska, iyo inuu furo kulli kuwii cimrigoodii oo dhan addoonnima ugu hoos jiray cabsida dhimashada." (Cibraaniyada 2:14-15) Haddiiba kii xoogga dhimashada lahaa (Ibliiska) lagaa baabi'iyey, waxba ha ka welwelin maxaa yeelay, cabsida dhimashada sida uu Kitaabka sheegayo Ilaah wuxuu uga reeyey dhimashada Ciise Masiix uu iskutallaabta ku dhintay. Bal aan ku weydiyey, maxaa kaa welweliyaa adiga nafsad ahaantaadu? Hadduuba jacaylka Ilaah uu yahay kan aan rogrogmin kaana balan qaaday inuu ku jeclaaday oo sidaa darraaddeed uu kuu dhintay de yaa ama maxaa kaa sooci karaa jacaylkiisa? Runtii marjiraan wax jacaylka Ilaah inaga sooci karo erayga Ilaah ayaa ka jawaabaya su’aashaas oo aan ka akhrin karnaa Rooma 8:31-39 waxayna leedahay sida tan, " …Haddii Ilaah inala gees yahay, yaa inaga gees ah?…Yaa jacaylka Ilaah inaga sooci doonaa? ma dhibaato, mise cidhiidhi, mise silic, mise baahi, mise arrad, mise khatar, mise seef?…Maya, waxyaalahan oo dhan dhexdooda aad baynu ugu guulaysannaa kii ina jeclaa xaggiisa. Waayo, waxaan hubaa inaan dhimashada, ama nolosha, ama waxyaalaha iman doona, ama kuwa xoogga leh, ama kor, ama hoos, ama uun kaleeto inaga sooci karin jacaylka Ilaah oo ku jira Rabbiigeenna Ciise Masiix"

Ogow mar alla markaad welwelsan tahay waa shaydaanka kan welwelka ku gelinayo oo waxaad noqotaa mid mar kastaba isaga xusuusiyaa in dhibaato kasta iskutallaabta looga guulaystay. Masiixa markay nafta aga baxaysay iskutallaabta wuxuu yidhi way dhamaatay taa uu ka waday in hawshii uu Ilaah isaga u xilsaaray uu idlayay taa oo ahayd inuu noqdo mid lagu tiriyey xumaan falayaasha markuu iskutallaabta ku dhimanayey. "Haddaba markii Ciise khalkii qaatay ayuu yidhi, waa dhammaatay, markaasuu madaxa foororshay oo ruuxii bixiyey" Yooxanaa 19:30

Rasuul Bawlos wuxuu qoray

Miyaad ka welwelsantahay dembiyadaada? Waxba ha uga welwelin dembiyadaada laakiin ka wada toobad keen oo Ilaah u qiro dembiyadaada maxaa yeelay, kuma badbaadi karno wax aan samaysanay daraaddeed laakiin waxaan ku badbaadeynaa oo keliya nimcada Ciise Masiix. Madaama uu dhimashada ka guulaystay annaga rumaystayaasha ahna waan ka guulaysan doonnaa dhimashada. Ma ahan anaga kuwa isaga jeclaadeen ama doorteen laakiin sida uu Kitaabka sheegayo isagaa horta na jeclaaday. "Ilaah waa kan ina badbaadiyey oo yeedhid qoduus ah inoogu yeedhay, mana aha xagga shuqulladeenna, laakiinse waa xagga qasdigiisa iyo nimcadiisa, oo uu waayadii hore hortood inagu siiyey Ciise Masiix, laakiinse haatan lagu muujiyey muuqashada Badbaadiyeheenna Ciise Masiix, kaas oo dhimashada baabi’iyey, oo nolosha iyo dhimasho la’aanta iftiinka ugu soo saaray xagga injiilka…" (2Timoteyos 1:10) Waa run oo intaanan xal u helin dhibaatooyinkeena ayuu Ilaah ina jeclaaday inana siiyey badbaadada nolosha. “Idinku ima aydnaan dooran, laakiinse anaa idin doortay, waanan idiin diray inaad tagtaan oo midho soo dhashaan, iyo in midhihiinnu sii jiraan, in wax alla waxaad Aabbaha magacayga ku weydiisataan uu idin siiyo.” (Yooxanaa 15:16).

Dhimashada nagala baabi'iyey waa tan xagga Ruuxa waayo, Ilaah baan ka soocannay markaan dembaabnay oo sidaa daraaddeed waan ka dhimanay xagga Ilaah. Laakiin sida caadiga ah xagga jidhka waan ka wada dhimanaynaa hadduuba Ciise iman intaan weli jidhkan ku jirno oo hadduu yimaadana Kitaabka wuxuu noo sheegayaa inaan isla jidhkan aan Ilaah ku hor tagaynin laakiin nala wada bedeli doono oo jidh cusub nala siin doono waayo, jidhkan waa jidhka dunidan aan ku noolnahay. Waa Ciise kan dhinac kasta taagan haddii aan eegno xagga dhimashada iyo xagga dhimasho la'aantuba, maxaa yeelay, sida aan Kitaabka uga akhrinayno amar oo dhan isagaa la siiyey waxaana siiyey Ilaah oo ma ahan awood uu baniaadmi ka helay oo markii la doono la qaadan karo waa awood weligeed jirayso. Awooddaas xagga Ilaah bay ka timid oo wax alla wuxuu Ilaah ku siiyo ogow inay tahay wax waara oo ma ahan wax in mudo ah jirayo ama uu baniaadmig ama marxalad ay kaa qaadi karto.

Ka guulayso awoodda dhimashada

Maanta waad ka guulaysan kartaa awoodda dembiga maxaa yeelay, sidaanba horey u soo idhi hadduuba Ciise Masiix ka guulaystay oo aad adna isaga aaminsantahay, runtii waad ka guulaysan doontaa dhimashada. Dabiicaaddeennii hore Walaal iskutallaabtaa looga soo tegay oo haatan dabeecad cusub iyo nolol cusub ayaa socotaa maxaa yeelay, sida uu Kitaabka sheegayo Ciise wuxuu u dhintay si uu u baabi'iyo jidhka dembiga taa oo shaydaanka ceebeynayso oo uu mar dambe heleynin kuwa uu addoonsado kuwii Ilaah diido oo isaga u go'o mooyaane. "Waynu ognahay in dabiicaaddeennii hore iskutallaabta lagula qodbay isaga, in jidhka dembigu baaba’o, si aynaan mar dambe addoommo ugu ahaan dembiga." (Rooma 6:6) Waxba haka welwelin laakiin Ciise Masiix aamin waayo, waa isaga kan kaa balan qaaday inuu baabi'iyey jidhkii iyo qalbigii dembiga oo haatan waxaad haysataa jidh cusub iyo qalbi cusub oo aad shaydaanka uga hor imaani kartid. Sida aad uga hor imaani kartidna waxay tahay inaad Ilaah weydisatid inuu kuugu soo dejiyo Ruuxiisa qoduuska ah oo weliba ku siiyo awoodda looga hor imaani karo shaydaanka. Sheydaanka waa aasaasaha iyo bunbuuniyaha dembiga. Dadaalkaaga waxba kuu tari maayo waayo, waan aragnay sida ay dadka ewelkii hore ilaa maantadan ay iskuugu deyayaan inay is badbaadiyaan laakiin weligood ma ay ku qancin waxa ay sameyaan maxaa yeelay, ma ahayn wax uu Ilaah ku jiro laakiin Ciise Masiix ayaa noqday kan keliya oo laysku halayn karo inuu yahay badbaadiyahayna. Sida keliya oo awoodda dhimashada looga guulaysan karo waa inaan mar labaad dhalanaa waayo, Ciise wuxuu yidhi, "…Runtii, runtii waxaan kugu leeyahay, Qof haddaanu mar kale dhalan, boqortooyadii Ilaah arki kari maayo." (Yooxanaa 3:3)

Mar labaad dhalashada waa maxay? Mar labaad dhalashada ma ahan inaan leeyahay waa inaad mar labaad ku noqotaa uurka hooyadaa oo haddana lagu dhalaa. Waa inaad noloshaadii hore uu dembiga ku jiray ka leexataa oo aad nolol Ilaah ka farxinayso ku noolaataa oo waa in dembi kasta laga noqdaa sida carruurta saqiirka ah oo aan waxba ogayn oo kale noqonaa sida aan uga akhrinayno Matayos 18:3aad oo leh sida tan, "Runtii waxaan idinku leeyahay, haddaydnaan soo jeesan oo aydnaan noqon sida carruur oo kale , boqortooyada jannada ma geli doontaan. Ku alla kii haddaba isu hoosaysiiya sida ilmahan oo kale, kaas ayaa ugu weyn boqortooyada jannada…" Sharci nama badbaadin karo haddaanan qalbiyadeenna bedelmin oo ay dabeecadahayna Rabbiga hogaaminin waayo, sida qoran, "Maxaa yeelay, shuqullada sharciga ninna xaq ku noqon maayo Ilaah hortiis, waayo, sharciga ayaa lagu gartaa dembiga." (Rooma 3:20) Weligaa qof darraaddaa dhib ma iisu geyey si aad adigu dhibka uga baxdid? Runtii Ciise wuxuu noqday mid daraaddeen iisu dhiibay si bedelkii aan baabi'i lahayn oo aan naarta u geli lahayn uu iskutallaabta noogu dhinto si aan u badbaadno. Macnaha ma ahan inuu naarta galay laakiin isagu waa badbaado wuxuuna na siiyey badbaadadiisa si aan isaga ula joogno meesha uu joogo waayo, wuxuu Injiilka ku yidhi, waan tegaya oo waxaan idiin hagaajinayaa hoytaan oo haddaanay saa ahayn wuu inoo sheegi lahaa. Marka Walaal waa Ciise kan dembiyadeena xilka iska saaray ilaa ay xataa heer geeri ay ku gaartay sida qoran, "Oo isagu dembiyadeennii wuxuu ku qaaday jidhkiisii geedka saarnaa, si innagoo dembi kala dhimannay aynu xaqnimo ugu noolaanno. Waxaad ku bogsateen xarijimihii karbaashiddiisii." (1 Butros 2:24)

Ciise dembiyadeenu jidhkiisa ku qaatay oo in kasta oo aan ka hadlayno tusaalaha uu Butros ka hadlayo in tusaalaha ugu wanaagsan uu yahay, laakiin waxaa kale uu haddana taabanaya badbaadada uu Masiixa inoo bixiyey. Butros waxaa kale oo uu aayadaan kaga hadlaya sida uu Masiixa bedelkeena u dhintay una noqday kafaaro gudkeena jira. Masiixa isla sida wanka aan ka aragnay xagga Axdiga hore, wuxuu u dhintay dembiyadeena, isaga oo aan iin lahayn wuxuu noo noqday dembi dhaafkeena jira. Geedka lagaga hadlayo aayadan waa masaalka lagu soo qabanaya iskutallaabta. Butros wuxuu xoogga sii saaraya sida aan ugu adkaysnayno iskutallaabta si aan u noqono kuwa la nadiifiyey. Qofka markuu iskutallaabta ku dhimanayo, kuwa masiixa rumaystaan waxay ku dhinteen dembigooda si ay ugu noolaadaan nolol cusub oo ay Ilaah iskuugu dhiibaan iyagoo uun qoduus ah noqdeen. "…Waxaad ku bogsateen xarijimihii karbaashiddiisii." Tani waa dib u soo celinta xiriirkii hore ee Ilaah lala lahaani jiray intuusan dembiga dunida soo gelin.

Ka guulayso awoodda shaydaanka

Shaydaanka yuusan kaa guulaysan laakiin ka guulayso Shaydaanka. Haddii aad leedahay shaydaanka lagama guulaysani karo maxaa yeelay, weli waxaan joognaa dunidaan dembiga badan, bal aan wax kuu sheego, Ilaah ayaa ah kan laga helo awoodda looga guulaysto Shaydaanka waa run oo awooddaada kagama guulaysan kartid. Ha isku deyin inaad shaydaanka kaga guulaysatid dadaalkaaga inaba. Ciise wuxuu yidhi, “Imminka weeye markii dunidan la xukumi lahaa, imminka kan madaxda dunida ah dibddaa lagu tuuri doonaa. Aniguna haddii kor layga qaado dhulka, dhammaan xaggaygaan u soo jiidi doona. Wuxuu waxaas u yidhi inuu tuso siduu u dhiman doono.” (Yooxanaa 12:31-33) Bal aan su'aal kuu soo jeediye e, adigu maxaad kaga guulaysataa shaydaanka markuu ku tijaabinayo ama hub noocee baad isla markiiba ku duushaa? Waxaan doonayaa inaan ku siiyo lix shey oo kuu noqon karo hubka laysku halayn karo wakhtiyada sharka leh taa oo aan ka heli karno Efesos 6:13-17 waxaana qoran, "Haddaba sidaas daraaddeed hubka Ilaah qaata si aad u awooddaan inaad maalinta sharka iyaga is-hor taagtaan, oo markaad saas oo dhan yeeshaan aad awooddaan inaad istaagtaan. Haddaba istaaga idinkoo runta dhexda ku xidhan, oo laabtana laabdhawrka xaqnimada ku xidhan, oo cagahana gashan isu-diyaarinta injkiilka nabadda, oo welibawaxaa kaloo aad qaadataan gashaanka rumaysadka, kaas oo aad ku awoodaysaan inaad ku wada demisaan kan sharka leh fallaadhihiisa ololaya oo dhan. Oo waxaad qaadataan koofiyadda badbaadada iyo seefta Ruuxa oo ah erayga Ilaah." Miyaad heshay lixda shey ee kuu noqon karo hubka sharka looga hortago? Waa kuwan iyagoo taxan:

Rasuul Bawlos wuxuu qoray

Waa inaan ogaano in Ilaah noo uumay inaan isaga oo keliya u adeegno oo aan addeeco waayo, shaydaanka xaq nagu malaha haddii aan ka fekerno sida uu dhibaatada noogu hayo. Waa inaan dhinac ku ekaano ama aan Ilaah u go'no haddii kale aan Shaydaanka toos ugu adeegno. Sidee baa Shaydaanka loogu adeegi karaa? Qofka markuu dembaabaya wuxuu u adeegaya Shaydaanka laakiin markuu doonista Ilaah samaynayo de wuxuu u adeegaya Ilaah. Ilaah wuxuu doonaya in baniaadmiga oo dhan ay isaga u adeegaan oo weliba isaga addeecaan waana saa daraaddeedd sababtuu u soo diray inankiisa madiga sida dhigan, "Kii dembi falaa wuxuu yahay kan Ibliiska. Oo Ibliisku tan iyo bilowgii ayuu dembaabayay.Taas aawadeed ayuu wiilka Ilaah u muuqday inuu baabi’iyo shuqullada Ibliiska." (1Yooxanaa 3:8) Laakiin haddii aan is weydino, maxay tahay sababta uu Masiixa u baabi'inayo shuqullada shaydaanka? Waa si aan aniga iyo adiga aan u ahaanin kuwa gefaa boqortooyada Ilaah oo naarta loo diri doono taa oo ah meesha ugu dambaystooda ah kuwa Ilaah aan rumaysanin oo doonistiisa yeelin. Marka hadduuba Wiilka Ilaah u yimid inuu burburiyo shuqullada shaydaanka, waa maxay sababta aad isaga gashaankaaga uga dhiganaynin? Waxaan Ilaah ka baryaya inay jawaabtaada noqota, haa waan rumaysanahay Ciise Masiix oo waxaan Ruuxa Qoduuska ah ka codsanaya inuu I kalmayo si aan dhabta badbaadada isaga ku jirta iiga dhaadhacdo.

Nabadda Ilaah lala yeesho Masiixa ayaa suurta gal ka dhigay

Haddii aad ka welweli jirtay sida aad Ilaah nabad gelyada dembigaada uga heli lahayd, haatan ogow inay aad u sahlantahay uu Masiixa hawshaas oo dhan sameeyey. Waxa keliya oo nagala doonaya waxay tahay inaan isaga addeecno oo aan dembi kasta ka cabsano oo aan ka fogaano waayo, dembiga kama cabsanayno laakiin Ilaah amaradiisa ayaan dhawraynaa maxaa yeelay, way noo roontahay. Annagay faa’ido noo tahay oo Ilaah faa’ido uma ahan, maxaa yeelay, ma aha Ilaah kan naarta geli doono laakiin waa annaga dembiilayaasha ah. Ilaah dunida uma uusan uumin inay baaba'do laakiin wuxuu u uumay inay badbaaddo sida qoran, "Ilaah intuu dunida jacayl u qabay ayuu siiyey wiilkiisa keliya oo dhashay in mid kastoo isaga rumaystaa uusan lumin laakiinse uu lahaado nolosha weligeed ah. Ilaah wiilka uguma soo dirin dunida inuu xukumo dunida, laakiin wuxuu u soo diray inay dunida ku badbaaddo isaga. Kii isaga rumaystaa ma xukumna, laakiinse kii ann isaga rumaysan, hore ayaa loo xukumay, maxaa yeeley, wuxuusan rumaysan magaca wiilka Ilaah oo keliya oo dhashay" (Yooxanaa 3:16-18) Welwelka ugu weyn oo midkeen walba uu ka welweli lahaa waa tan aan is weydin lahayn sida aan IIaah xigmad uga heli lahayn si aan isaga u adeecno laakiin walaal xigmadda Ilaah addeecidda ma heli karno hadaanay cabsida Ilaah nagu jirin waayo, waxaa qoran, "Rabbiga in laga cabsado waa xigmadda bilowgeeda, oo kan qoduuska ah in la aqoonsadona waa waxgarasho" (Maahmaahyadii 9:10) Marka horta Rabbiga ka cabso oo xigmadda aad u baahantahay durbaba waad heleysa e.

Maxaa naloo badbaadiyaa?

Weligaa miyaad is weydisay sababta badbaadada loo doonaya? Ilaah wuxuu inoo badbaadinayaa inaan kuwa kale u sii sheegno jacaylkiisa iyo badbaadadadiisa oo aan isaga ula shaqayno oo aan isaga u adeegno badbaadada baniaadmiga daraaddeed. Ilaah waan ognahay inuu wax kasta iskiisa u samayn karo uusan u baahnayn caawimaad laakiin ogow runtii haddii malaa'igaha noola soo diro runtii ma rumaysan karno badbaadada Ilaah uu na siiyey laakiin haddii noola soo diro dadka aan la noolnahay oo aan og nahay inay dembiilayaal yihiin runtii waan ka ogolaani karnaa in badbaadadu ay tahay wax jira. Marka sida aan aayadahan uga akhrinaynaba waa inaan Ilaah kula heshiinaa sida aan dembiilayaasha jacaylka Ilaah ee badbaadada ugu sheegi lahayn sida qoran, "Taas waxa weeye, Ilaah duniduu Masiix kula heshiiyey, isagoo aan dembiyadooda ku xisaabaynin, oo noo dhiibay hadalka heshiisnimada. Sidaas daraaddeed ergo ayannu u nahay Masiix aawadiis, sidii Ilaah oo idinka baryaya xaggayga, Msiix aawadiis waxaannu idinku baraynaa, Ilaah la heshiiya. Sidaas daraaddeed innagoo xaq laynagaga dhigay rumaysad, nabad baynu xagga Ilaah ku haysannaa Rabbigeenna Ciise Masiix…" (Rooma 5:1) Rabbigeena Ciise Masiixna isla sida uu Ilaah isaga u soo diray ayuu kuwa isaga rumaystay u adeejiyey waayo, wuxuu yidhi, "Haddaba Ciise ayaa mar kale ku yidhi, Nabadi ha idinla jirto. Sida Aabbuhu ii soo diray ayaan anna idiin dirayaa." (Yooxanaa 20:21) Maragfurka aad buu u wanaagsan yahay maxaa yeelay, wixii kuugu dhacay ama ku qabsaday ayaad ka war bixinaysaa oo isla sidaa Masiixa wuxuu doonayey in Xertiisa ay ka war bixiyaan sida uu iyaga la ahaa iyo waxyaalaha uu iyaga u qabtayba. Xerta Ciise waa daacad oo ma sheegayaan wax aanay dhabtii arkin maxaa yeelay, mid iyaga (Xerta) kamid ah wuxuu yidhi, "…laakiin kii I soo diray waa run, aniguna waxaan ka maqlay isaga, waxaas ayaan dunida kula hadlayaa."(Yooxanaa 8:26)

Marka waxaa kuu cadaanaysaa in qofka Ilaah ka cabsadaa uu leeyahay cabsida uu ka cabsanayo inuu qaloociyo waxyaalaha Ilaah haddii uu Ilaah runtiisa kuu bandhigo annaguna waa inaan dadka kale jacaylka uu Ilaah noo qabay oo uu nagu badbaaiyey aan iyaga u sheegnaa. Farintaan waa inay dunida oo dhan sida doonista Ilaah ay tahay ay ugu badbaadaan mana ahan inaan ku hadalno waxyaalaha nala quman laakiin waa inaan ku hadalnaa runta ku jirta Erayga Ilaah iyo sida uu Ruuxa Qoduuska ah nagu hogaaminayo oo waxyaalaha ruuxana waa inaan kala fiirsanaa si aan u ogaano in runtii arinta iyada ah ay ka timid xagga Ilaah ama xagga shaydaanka. "Gacaliyayaalow, ha rumaysanina ruux walba, laakiin ruuxyada tijaabiya si aad u hubsataan inay kuwa Ilaah yihiin…" (1 Yooxanaa 4:1) Yooxanaa wuxuu saa u yidhi wuxuu ogaa inay jiraan nebiyo been ah inay dunida u soo bexeen (1 Yooxanaa 4:1). Waa inaad iska jirta kuwa iska keen dhigayaan inay erayga Ilaah kuu sheegayaan, maxaa yeelay, waxay ahaani karaan kuwa sharlaawayaal ah oo waa sidaa darraaddeed sababta ay waajib kuugu tahay inaadan rux walba aad rumaysan laakiin aad tijaabisid intaadan dhegta u dhigin wax kastoo laguu sheego. Xataa waa inaad iska jirtaa buugagta waxyaalaha masiixnimada ka sheekaynayaan maxaa yeelay, kuligood ma wada qumano.

Runtii Ciise wuu noolyahay

Maanta shaki iigama jiro in Masiixa uu noolyahay oo dunida oo dhanba way aaminsan tahay taasi waayo, xataa walaalaheena Muslinka ahba tan iyada ah dood uga ma jirto laakiin doodda waxay ka taagan tahay:

q Ciise ma dhiman laakiin nin kale ayaa bedelkiisa la dilay waayo, Ciise qoduuska Ilaah buu ahaa oo Ilaah uma uusan quurin dhimasho.

Laakiin Walaal Kitaabka ayaa noo sheegaya inuu dhintay uuna dhimshada ka sara kacay waayo, kuwa badan baa dhinteen laakiin ilaa maantadan waa Ciise keliya kan lagu sheegi karo inuu kuwii dhintay ka sara kacay. Wuxuu haatan Ilaah la fadhiya xagga jannada. Kitaabka wuxuu tan ka leeyahay, “Oo sarakiciddi uu ka sarakacay kuwii dhintay ay ku caddaysay inuu xagga ruxa qoduus-nimada yahay wiilka Ilaah oo xoog leh oo ah Rabbigeenna Ciise Masiix…" (Rooma 1:4)

Waxaa jirtaa mid kale oo la yaab leh ee bal aan kuu sheego, Ciise ayaa isku sheegay inuu yahay sara kaca oo sidaa darraaddeed dhimashada isaga kama badin karto laakiin waa isaga kan weligiiba guusha leh sida qoran, "Ciise ayaa ku yidhi, anigu waxaan ahay sarakicidda iyo nolosha. Kii kasta oo nool oo I rumaystaa weligii ma dhiman doono. Waxaan ma rumaysan tahay? Waxay ku tidhi, Haah, Sayidow, waan rumaysnahay inaad tahay Masiixa oo ah Wiilka ee dunida iman lahaa." (Yooxanaa 11:25-27) Ogow sarakaca waxaa laga helaa nolol maxaa yeelay, Ciise wuxuu yidhi, "Anigu waxaan ahay sarakicidda iyo nolosha." Haddana wuxuu yidhi kii kasta oo nool oo isaga rumaystaa weligii ma dhiman doono marka hubaal waxaa ah in haddii uu qof Masiixa rumaysto uu nolosha weligeed ah leeyahay. Waxaa jiraan dad badan oo aan su'aalay ku saabsan noloshooda dambe meeshay ku sugnaan doonaan laakiin waxay iigu jawaabeen 'taa iida ah Ilaah baa og.' Anigu haddii aan Masiixa rumaysanahay waan hubaa meesha aan ku sugnaan doono maxaa yeelay, isaga ayaa iga balan qaaday, beenna ma sheegayo oo balantiisa wuu oofin doonaa. Masiixa maanta wuxuu qof kasta weydinaya su'aashan ah, 'Waxaan ma rumaysan tahay?' qof alla qofkii qalbigiisa oo dhan ku jawaabana Rabbiga diyaaruu u yahay inuu siiyo xaqiiqda nolosha weligeed ah ama in runtii uu jannada geli doono. Marka waxaan weydinaya adiga buugan akhrisanaysid e, miyaad aaminsan tahay dhabta balanta Masiixa?

Hadduuba Masiixa yahay sarakicidda miyuu u baahan yahay in la siiyo awood uu ku sarakiciyo? U malayn maayo. Sidaa darraaddeed ayuu u jirin mid kale oo weligii qof dhintay ka sarakiciyey dhimashada sida aan uga akhrinayno Matayos 9:18-26 oo leh, "…intuu waxan kula hadlayey, waxaa u yimid taliye oo u sujuuday oo ku ydhi, Gabadhaydu haddeer bay dhimatay, laakiin kaalay oo gacantaada saar oo way noolaanaysaa. Markaasaa Ciise kacay oo raacay, isaga iyo Xertiisiiba…Ciise goortuu guriga taliyaha galay oo arkay kuwa biibiilayaasha yeedhinaya iyo dadka buuqaya, wuxuu ku yidhi, Ka leexda, yartu ma dhiman, waase huruddaa. Wayna ku qosleen. Laakiin markii dadkii badnaa la saaray, ayuu gacanteeda qabtay, yartiina waa kacday." Biibiilayaasha tan waxay u ahayd qanacsi maxaa yeelay, markuu qof dhinto maalimahaas dhaqanka jiray waxay ahayd inay wax ku helaan tacsiyeentay ay tacsiyeynayaan. Maantadanba way jirta arintaan dadka tacsiyeynta maal lagu siiyo waxaanna ka hubiyey qabiil degan galbeedka wadanka Keniya. Haddii aad tacsiya ay dadkan leeyihiin aad ka qayb qaadatid waxaad arkaysaa dad loogu yeedho ‘professional morners’ (dad ku xil dheer tacsiyeynta) oo haddii aad doonaynin inaad barooratid iyagaaba kaa keensinayaan.

Maxay ahayd sababta ay dadka u qosleen? Waxay ku qoslayeen erayada uu Ciise ku hadlay waayo, way hubsadeen in inanta ay dhimatay isaguna wuxuu leeyahay '…way huruddaa' laakiin haba beeneyaan e waxaa hadaladiisa rumayey ficilka ah inantii oo soo toostay arinta oo dhan way la noqon waysay waayo, gabadhii ay hubsadeen inay mayd tahay ayaa nolaatay. Aad bay uga xumaadeen max aa yeelay, dalaalkoodi ay ka heli lahaayeen tacsiyeenta ma helayaan. Ciise wuxuu noqday mid beecsharada burburiyey.

Qabrigii maydhnaa

Hase yeeshee, maxaa inoo cadayn karaa in runtii uu Masiixa ka sara kacay dhimashada? Waxaa jiraan wax yaalo badan oo cadaynayaan sara kaca uu Ciise Masiix dhimashada ka sara kacay taa oo ay ka mid tahay qabrigiisi oo maydhan. Maydhnaanta qabrigana ma ahan wax ay dadka samaysanayaan oo aan dhicin laakiin waxaa laga cadayn karaa Baybalka. Waxaa qoran, "Maalintii ugu horrasay ee toddobaadka, goortii waagii beryayay, ayaay xabaashii, yimaadeen, iyagoo wada dhirtii udgoonayd oo ay diyaargareeyeen. Markaasay galeen, laakiin kama ay helin meydkii Rabbi Ciise.Waxaa dhacay, intay waxaas ka sii welwelsanaayeen, in laba nin oo dhar dhalaalaya sitaa ag taagnaayeen. Dumarkii iyagoo cabsanaya ayay wejigooda hoos ugu foororiyeen dhulka. Markaasay ku yidhaahdeen iyaga,Maxaad kan nool uga dhex doondoonaysaan kuwii dhintay? Isagu halkan ma joogo, laakiinsee waa sara kacay. Xusuusta siduu idiinla hadlay intuu Galili weli joogay, isagoo leh, Wiilka Aadanaha waa in loo gacan geliyo dembiilayaasha,oo iskutallaabta lagu qodbo, oo maalinta saddexaad uu soo sara kaco. Markaasay hadalladiisii xusuusteen." (Luukos 24:1,3-8)

Ciise wuxuu ku sara kacay jidh caadi ah

Ciise Masiix inuu sara kacay ayuu weliba ku sara kacay jidhkiisii caadiga ahaa si ay Xertiisii iyo kuwa kale oo isaga arki lahaayeen ay uga shakinin oo isagaa isu keen sheegay Xerta sida qoran, "Intay waxyaalahaas ku hadlayeen, isaga qudhiisa ayaa dhexdooda taagnaa, oo wuxuu ku yidhi, Nabadi ha idinla jirto. Laakiin way argagexeen oo cabsadeen, waxayna u maleeyeen inay ruuxaan arkeen. Markaasuu ku yidhi, maxaad u naxaysaan? Fekerro maxay qalbigiinna uga kacayaan? Gacmahayga iyo cagahayga arka inaan anigu isagii ahay, i taabta oo arka, waayo, ruuxaan jiidh iyo lafo ma leh sidaad igu arkaysaan inaan leeyahay. Goortuu waxaas yidhi, ayuu tusay gacmihiisa iyo cagihiisa. Intay yaabsanaayeen iyagoo aan weli rumaysan farxad aawadeed, wuxuu ku yidhi, Halkan wax la cuno ma ku haysaan? Kolkaasay waxay siiyeen in kalluun duban ah. Markaasuu qaaday oo hortooda ku cunay. Wuxuu ku yidhi, kuwani waa hadalladaydii aan idinkula hadlay intii aan weli idinla jiray. Waa inay noqdaan wax walba oo sharciga Muuse iyo nebiyadii iyo sabuurrada laygaga qoray oo igu saabsanaa." (Luukos 24:36-44). Haba ahaatee, hadaladan miyey kula yihiin hadalo ay dadka samaysteen oo ay doonayaan inay ku rumayaan waxay doonayaan in dadka ay rumaystaan? Istaghfar Allah! u malayni maayo oo Ilaahey nagama dhigo kuwii erayga Ilaah bedelaa oo waxay doonayaan ku daraan kana saaraan. Kitaabka wuxuu leeyahay kii erayga Ilaah wax ka saaro isaguna waa laga saarayaa oo kii wax ku darrana waa lagu dari doonaa. Malaa'igta Ilaah naftoodana way u sheegeen kuwii maydka arki rabeen sida aan uga akhrinayno Injiilka sida ku taalo oo dhigan sida tan, "Malaa'igtii ayaa u jawaabtay oo naagihii ku tidhi, Ha baqina, waayo, waxaan ogahay inaad doonaysaan Ciise, kan iskutalaabta lagu qodbay. Halkan ma joogo, waayo, wuu sara kacay siduu yidhi. Bal kaalaya oo arka meeshii Rabbigu jiifay."

Markhaatiyaalka sarakaca Ciise Masiix

Aan isweydine e, waa maxay muhimadda markhaatiga ama shaahidka? Qof hadduu wax sheego waxaa laga yaaba inaanan kow laga dhihin laakiin haddii uu haysto markhaati cadaynaha waxa uu qofka sheegayo, arintaas dhinac loo raaco ayay lahaanaysaa. Haddaba, waxaa kale oo aan kuugu odhan karaa shaki kuma jiro sara kaca Ciise Masiix maxaa yeelay, dad badan ayaa ku marag fureen oo arkeen dhimashadiisa iyo sara kiciisaba sida qoran, , "Waayo, markii ugu horraysay waxaan idiin dhiibay waxaan aniguba helay, oo waxa weeye, Masiixu wuxuu u dhintay dembiyadeenna sida qorniinku leeyahay, waa la aasay isaga, oo maalintii saddexaad ayaa la sara kiciyey, sida qorniinku leeyahay. Markaasuu keeyfas u muuqday, markii dambeena laba iyo tobankii. Markaasuu wuxuu mar keliya u muuqday kuwo ka badan shan boqol oo walaalo ah, kuwo weli intoodii badnayd ay hadda joogto, laakiin qaar baa dhintay. Gortaasuu Yacquub u muuqday, markaas rasuullada oo dhan." (1korintos 15:3-7)

Ciise wuu noolyahay

Maxaan idhaahdaa de walaal oo aan ka ahayn inaan ku idhaahdo Ciise wuu nool yahay wadnaheenuna ka dhex shaqaynayaa iminkadan oo inaguna runtii kama maarano isaga. Waxaan u baahan nahay badbaado sida keliya oo aan ku heli karnana waxay tahay inaan isaga rumayno oo aan addeeco doonistiisa oo dhan. Markuu sara kacay isagoo jidhkiisa caadiga ah qabo ayuu Xertiisii la hadlayay oo weliba wax barayay mudo gaarayso afartan maalmood intuusan xagga sare u kicin. “Markuu xanuunsaday dabadeed, iyagii ayuu isagoo nool waxyaalo badan oo la hubo isugu muujiyey, oo muddo afartan maalmood ah ayuu iyagii u muuqday, oo kala hadlay waxyaalaha ku saabsan boqortooyada Ilaah.” (Falimaha Rasuullada 1:3) Ciise Masiix maanta in kasta oo aad arkaynin uusanna jidh ahaan kuula jirin, runtii xagga Ruuxa Qoduuska ah ee Ilaah ayuu kaagala hadlaya marka waa inaad isaga dhageysataa maxaa yeelay, wax kastoo aad samaysid, ku hadlaysid ama aad ku fekeraysid ogaanteed lahaw Ciise Masiix wuu kula jira oo ma jiraan wax aad qarsoodi ku samayn kartid waayo, isagu waa ruuxa Ilaah Ruuxa Ilaahna iskama qarin karno.

Dhibaatooyinka uu Ciise Masiix la kulmay Ilaah baa ka dambeyey oo Ilaah baa kaga guulaysiyey xanuunka dhimashada. Adiguna maanta dhibaato kastoo ku hor taalo waa inaad ogaato in Ilaah uu diyaar kuu yahay inuu ku garab galo ilaa aad kaga guulaysatid isaga. Waxaan u malaynayaa dhibaatada ugu weyn inay tahay tan dembiga laakiin Walaal, ogow Ilaah Ciise Masiix wax kale uma uusan soo dirin laakiin wuxuu u soo diray inaad adigu iyo aniguba aan dembiyadeena ka badbaadno waayo, Kitaabka wuxuu leeyahay, "Rag yahow reer bini Israa’iil, hadalladan maqla; Ciisihii reer Naasaret oo ahaa nin Ilaah idiinku caddeeyey shuqullo xoog leh iyo yaabab iyo calaamooyin oo Ilaah ku sameeyey isaga gacantiisa idinka dhexdiinna, sidaad idinka qudhiinnuba u og tihiin, Isaga Ilaah baa sara kiciyey, oo ka furfuray xanuunkii dhimashada, maxaa yeelay, dhimashadu ma xajin karin. Ciisahan Ilaah baa sara kiciyey, annagoo dhammuna markhaatiyaal baan ka wada nahay." (Falimaha Rasuullada 2:22, 24, 32). Adna maanta waad noqon kartaa mid Masiixa u markhaati furaa oo yidhaahdaa Ciise waa badbaadiyaha, maxaa yeelay, Kitaabkiisa ayaa kuu sheegayaa oo haddii aad qalbigaada u furtid isagu diyaar buu kuu yahay inuu Ruuxiisa Qoduuska ah kuugu soo dejiyo si aad hogaaminta dhabta ah u heshid oo aad weliba uga badbaaddid dembiyadaada. Laakiin ogow, markuu Ilaah ku badbaadiyo kuuma badbaadinayo inaad jannada gashi oo keliya. Wuxuu kuu badbaadinaya inaad jacaylkuu Ilaah kugu badbaadiyey aad dadka kale u sii sheegtid si ay iyaguna u baraarugaan oo ay boqortooyada Ilaah u rad raadiyaan, waayo, Rabbiga wuxuu Kitaabka Yeremyaah ku leeyahay qalbigiina oo dhan igu doondoona oo waad I helaysaan. Runtii kii qalbigiisa oo dhan Ilaah ku doondoona shaki kuma jiro inuu helaya badbaadada Ilaah.

Jannada Dadaalkaada kuma heleysid

Ogow ma jiro qof ku faani karo badbaadada Ilaah maxaa yeelay, waa Ilaah kan dadka badbaadiyo laakiin ma jiro qof odhan karo wuxuu isku badbaadinayaa dadaalkiisa ama shuqulladiisa wanaagsan sida qoran, "Waayo, idinku waxaad ku badbaaddeen nimco xagga rumaysadka, mana aha wax xaggiinna ka yimid, Laakiinse waa hadiyadda Ilaah, mana aha xagga shuqullada, si aan ninna ugu faanin."(Buugga Efesos2:8-9) Ilaah wuxuu kaa doonaya qalbi nadiifsan oo aad isaga la hor tagtid laakiin ma jiraan wax kale oo aad Ilaah siin kartid uu kuugu jeclaani karo oo aan ka ahayn qalbigaada nadiifka ah. Hadday noqoto xagga shuqullada, waxaad shuqul wanaagsan samayn kartaa markaad Ilaah ku xirantahay laakiin shuqulka wanaagsan Ilaah kula xiriirin kari maayo.

Markaad liidato Ciise baa caawimaaddaada ah

Waa su'aal e yaanan u baahnayn caawimaad? U malayn maayo inuu jiro qof aanan caawimaad u baahnayn waayo, qof kasta waxaa jirtaa mar uu dhibaysan yahay taa oo ku qasbaysaa inuu u baahnaado macaawino. Laakiin yaad badbaadada ama caawimaadda dhibaatadaada ka codsataa? Jawaab alla tii aad bixisayba aan kuu sheego, waxaa jiraa mid diyaar u ah inuu naga badbaadiyo dhibaatooyinkeena mar alla markaan isaga hor keeno. Nebi Daa’uud isla xaaladan buu ku jiray oo wuxuu is weydiyey isla su’aashan wuxuuna yidhi, “Buurahaan indhahayga ku taagi doonaa, oo Caawimaaddaydu xaggee bay ka iman doontaa? Caawimaaddaydu waxay ka timaadaa Rabbiga sameeyey samada iyo dhulka.” (Sabuurrada 121:1-2). Ciise markuu iskutallaabta ku dhimanayay ma jirin qof Ilaah ka codsaday inuu badbaadiye noo keeno laakiin Ilaah baa na jaclaaday oo sidaa daraaddeedd wuxuu inoo bixiyey inankiisa madiga ah. Anagoo dembilayaal ah ayuu dembiyadeena xilka iska saaray wuxuuna ficilka isaga ah ku suubiyey dhimashada uu ogolaaday in iskutallaabta lagu qodbo. "Laakiinse Maxsiixu waa inoo dhintay intaynu weli dembiiyaal ahayn, oo sidaasuu Ilaah jcaykiisii inoogu muujiyey." (Rooma 5:8)

Ilaah awood badanuu na siiyey

Ilaah ha naga dhigo kuwii ay indhaha u furmaan oo ogaado jacaylka uu Ilaah noo qabay maxaa yeelay, waa markuu Ruuxa Ilaah noo indha furo markay indhaheena furmayaan oo aan ogaanayno waxa doonista Ilaah ay noo tahay annaga maanta nool waayo, waxaa qoran, "Oo waxaan Ilaah baryayaa in indhaha qalbigiinna la nuuriyo, si aad u ogaataan waxa ay tahay rajada yeedhistiisu, iyo waxa ay tahay hodantinimada ammaanta dhaxalkiisa ee ku jirta qoduusiinta, iyo waxa ay tahay weynaanta xooggiisa aan la koobi karin oo uu u hayo kuweenna rumaysan, sida uu u shaqeeyo xoogga itaalkiisa ee uu kaga shaqeeyey Masiixii, goortuu kuwii dhintay ka soo sara kiciyey.oo uu fadhisiiyey meelaha jannada xagga midigtiisa."(Efesos 1:18-20). Ilaah qofna naarta uguma talagelin laakiin waa baniaadmiga kuwa xushaan inay naarta galaan maxaa yeelay, Ilaah wuxuu doonaya in dadka oo dhan ay isaga addeecaan si ay kuligood jannada u galaan maxaa yeelay, wuxuu naga balan qaaday in kuwii isaga rumaysan oo addeecaan ay isaga la fadhisan doonaan xagga amaantiisa. Isla sida uu Ciise Masiixa uga xorreyey ayuu doonaya inaan kuligeenba ku wada badbaadno waayo, maadama uu Ciise Masiix ku guulaystay annaguna waan ku guulaysan doonnaa noloshan, wayo, isagaa na xoojinaya oo ma ahan annaga kuwa iskooda ama dooniistooda ku socdaan. Aamiin! Ilaahayow waxaad nala rabtid nagu barakee.

Masiixa muxuu na leeyahay?

Haddii uu wax shaki ah kaaga jiro sara kaca uu Ciise sara kacay inay noo cadaynayso inaan anaguna kuwa isaga aaminsan aan sara kici doono waxaan kuugu odhan lahaa waxba haka welwelin waayo, Ciise ayaa ah sara kaca. Ciise ayaa ah kan lagu helayo nolosha weligeed ah marba haddii isaga la rumaysto oo la addeeco doonistiisa madaama isagu yidhi, "Anigu waxaan ahay sarakicidda iyo nolosha, kii i rumaystaa, in kastoo uu dhinto, wuu noolaan doonaa. Kii kasta oo nool oo i rumaystaa weligii ma dhiman doono. Waxaan ma rumaysan tahay?" (Yooxanaa 11:25-26) Akhristow, Waxaan ma rumaysan tahay? Ciise haddana wuxuu leeyahay kii isaga rumaystaa weligii ma dhiman doono oo sidaanba horey u soo sheegay dhimashada waa tan Ilaah laga dembaabayo. Haddii aad Ilaah ku dembaabtid waad ka dhimatay xaggiisa oo xiriir lama lihid isaga waayo, Ilaah iyo dembi isku meel ma joogi karaan isla sida ay gudcurka iyo iftiinka ay isku meel u joogi karin. Dhimashada ay nafta qofka ka baxayso qof kasta wuu dhimanaya haduusan Ciise iman intaad weli nooshahay. Laakiin su'aasha waxay tahay, ma rumaysan tahay waxaan uu Ciise ku hadlay? Haddii aad rumaysan tahay runti waad heshay nolosha weligeed ah maxaa yeelay, waxaad dooratay sara kaca iyo nolosha weligeed ah.

Balanta uu Ilaah na siiyey

Balantu waa deen waana in la oofiyo ama la gudaa deenta. Baniaadmiga inta badani way kaaga bixi karaan balanta ay kula dhigtaan laakiin hadduu Ilaahii ku uumay balan kula dhigto, shaki kuma jiro inuu yeeli doono ama uu ku ficil qaadi doono wuxuu kaa balan qaaday maxaa yeelay, weligiisba isaga beenale ma uusan noqon mana noqon doono. Marka Rumaysadka Ilaah la rumaysto waxaa ka horeeyaa qirashada Ilaah loo qiranaya dembiyaadii horey loo falay oo laga toobad keenaa. Haddii uu jiro Dembi aan la qiranin qalbiga ma nadiifsanaani karo sidaa daraadeed waa in qirashada afka waxaa ka horeysa rumaysadka qalbiga sida qoran, "Haddaad afka ka qiratid in Ciise yahay Rabbiga, oo aad qalbiga ka rumaysatid in Ilaah isaga ka sara kiciyey kuwii dhintay, waad badbaadi doontaa…" (Rooma 10:9). Dembiyadaada ka toobad keen oo ku rumayso qalbigaada oo dhan in uu Ilaah Ciise Masiix dhimashada ka sara kiciyey. Toobadkeenka runtii waad ku badbaadi doontaa oo waxaad heli doontaa nolosha weligeed ah oo farxad waarta ayaad Ilaah kula joogi doontaa.

Aan wax ka barano Masiixa

Ma jiro qof iskiisa isku filan laakiin qof kastaba waa inuu lahaado mid kale uu wax ka bartaa sidaa darraaddeed waa inaan dhageysano macalinka macalimiinta (Ciise Masiix) waayo, kii hadalkiisa maqlaa oo rumaystaa kii isaga soo diray oo ah Ilaaheena na uuntay oo isaga dembidhaafkeena u soo diray wuxuu helayaa dhabta nolosha weligeed ah. Ciise ayaa yidhi, "Runtii, runtii, waxaan idinku leeyahay, kii hadalkayga maqla oo rumaysta kii i soo diray, wuxuu leeyahay nolosha weligeed ah, xukunna geli maayo, laakiin dhimashadii ayuu ka soo gudbay oo nolosha u soo gudbay." (Yooxanaa 5:10). Waxaan kuugu odhan lahaa ka soo gudub dhimashada oo u soo gudub nolosha weligeed ah taa oo lagu helaa rumaysadka Ciise Masiix la rumaysto maxaa yeelay, Ilaah ma uusan noo uumin inaan baaba'no laakiin wuxuu noo uumay inaan wada badbaadno. Ilaah wuxuu doonaya inaan isaga nolosha da'imiska ah kula qaybsano malaa'igahiisa anaagoo ku haysayno sida ku dhigan Muujintii 4:8 oo leh, "…qoduus, qoduus, qoduus waxaa ah Rabbiga ah Ilaaha Qaadirka ah, oo jiray oo jira …" Ilaah weydiso inuu kaa dhigo qof ka tirsan kuwa boqortooyadiisa farxad ku geli doonaan oo weligood mahad naq iyo saraysintiisa ku noolan doonaan. Amaan waxaa mudan Rabbiga Ilaaheena ah weligiis. Qof kastoo dunida ku nool wuxuu rajaynayaa inuu nolosha janna ku noolaado taa oo ah nolosha lagu noolaan doono xukunka ka bacdi. Haddii aan isku deyno inaan macnayno jannadaan aan u dabaal degeyno way adag tahay maxaa yeelay, ma jiro qof weligiis arkay jannada laakiin waxaan odhan karnaa jannadu waa nolosha ay Masixiinta rajaynayaan inay ku nooladaan wakhtiguu Ciise soo noqdo ka dib. Laakiin su'aasha kale waxay noqon kartaa 'jannada waa intee? Ma meel baa ama hab noolayd? Nolosha xagga jannada waa mid sidee ah? Jawaabta keliya oo aan bixin karno waxay tahay jannada waa meesha uu Ilaah ku nool yahay, malaaigaha ay ku noolyihiin iyo weliba meesha ay qoduusiinta oo dhan ku nool yihiin kuna noolaan doonaan.

1 Korintoos 15:35-53 waxaan arkaynaa in gelidda jannada ay laxiriiri doonaan waxyaalaha sida jidh cusub, jidh asli ah, jidh aan qudhmi doonin, jidh uu cudurka waxba ka tari doonin oo weligiis jiri doono. Xagga jannada waxaa xiriir lala yeeshanaya Ilaaha weyn ee na uuntay oo noo uuntay ugu horeyntiba inaan ugu dambaysta isaga la noolaano weligeenba taa uu Kitaabka qoduuska ahna uu ku macnayey 'Yerusaleemta Cusub.' Jannadanu wax sidee ah bay noqon doontaa? Waxaa jiraan dad aan waraysi la yeeshay si aan uga maqlo waxay iyaga la tahay erayga janna. Jawaabta ay I siiyeen waxaan ku soo koobay labadaan,

v 'jannadu waa naxariis iyo barwaaqo xagga Rabbiga ka timid mid kasta oo dembiga ka fogaado oo Ilaah adeecana wuu rajaynaya'

v 'jannadu waa meel aad ka heli kartid wax alla wixii aad u baahan tahay oo wanaagsan sida naxariista Ilaah, nimcada Ilaah iyo wax kastoo xagga Ilaah ka yimaadaan laakiin waxaa saldhig u ah badbaadada Ciise Masiix lagu helo ka dib markaad Ciise rumaysatid oo aad addeecdid'

Rasuul Bawlos wuxuu jannada ku macnayay sida tan, "…tan madaxda wakhtigan midkoodna aanu garannaynin, waayo, haaday garan lahaayeen, iskutallaabta kuma ay qodbeen Rabbiga ammaanta, laakiin sida qoran, waxyaalo aanay ishu arkin, oo aanay dhegtu maqlin, oo aan qalbiga dadka gelin, wax kastoo ay yihiinba, Ilaah baa u diiyaariyey kuwa isaga jecel." (1 Korintos 2: 9) Isla macnayntan waxaad ka akhrin kartaa Kitaabka qoduuska ah buugiisa Ishacyaah 64:4.

Bal aan ku siiyo tusaale kale, adigoo qalad samayay oo maxakamadda lagu saaray runtii miyaad rajayn kartaa inaan lagu edbinin? U malayn maayo. Haddii uu jiro xakiin xaqnimo ku shaqaynaya waa waa inuu mid kasta siiya wax istaahila dembiga uu galay. Ilaah ayaa ah kan baniaadmiga oo dhan xukumi doono sidaa darraaddeed, jannada waa nolosha ay ku noolaan doonaan kuwa doonista Ilaah ku dhaqmi doonaan naxariista iyo faraxadda Ilaah ayay dhex dabaalan doonaan. Marka haddii aad doonaysid in miisaanka xaqa ah lagu saaro Ilaah ka baq oo doonistiisa samee waayo, waxay kaa rebeysaa shalayn maalinta naarta lagu geeyo aad shalayn lahayd. Runtii baniaadmiga dunidaan ku nool haddii ay isku deyaan inay macnayaan ama ay sii sheegaan sida ay jannada u egtahay intaan ka badan in kasta oo aan lahayn macnayntayda qof kasta bay qancin kartaa, waa sida qof indhoola ah oo isku deyayo inuu macnayo sida midibyada ay u egyihiin sida uu yidhayba nin la yidhaahdo Louis Jacobs.

Haddii aan doonayno inaan wax ka sheegno wax Ilaah ku saabsan bal aan horta yara macnayno erayga wan ka dibna way noo dhaadhici kartaa macnaha iyo sababta Wanka Ilaah loogu baahanyahay. Arinta wanka Ilaah waxaan u kala qaadaya laba qodob taa oo ay ka mid yihiin kuwan,

I. Wanka waxaa loo istecmaali jiray oo maantaba loo istecmaalaa cunto ahaan sida aan uga akhrinayno Samuu'eelka Labaad 12:4 waxaana qoran sida tan,

"Waxaa ninka taajirka ahaa u yimid nin socoto ah, markaasuu ka lexejeclaystay idihiisii iyo lo'diisii inuu uga loogo ninkii socotada ahaa ee u yimid, laakiinse wuxuu soo qabtay nayshii ninka meskiinka ahaa, wuuna u qalay ninkii u yimid"

II. Wanka waxaa kale oo laga heli jiray huwinta sida aan uga akhrinayno Kitaabka Qoduuska ah waxaanna qaas ahaan uga akhrinayna Maahmaahyadii 27:26 waxaana qoran sida tan, "Baraarku waa kuu dhar, oo adhiguna waa kuu qiimihii beerta"

III. Wanka waa lagu beecmushtari jiray sida aan uga akhrinayno Kitaabka sida ku dhigan Cesraa 7:17 waxaana qoran sida tan, "Haddaba sidaas daraaddeed waa inaad aad ugu dadaashaa inaad lacagta ku iibiso dibi, iyo wanan, iyo baraar, iyo qurbaannadooda hadhuudhka ah, iyo qurbaannadooda cabniinka ah, oo aadku dulbixisa meesha allabariga ee guriga Ilaahaaga oo Yeruusaalem ku yaal."

IV. Wanka axdi baa lagu xidhan jiray sida aan uga akhrinayno Bilowgii 21:28-32 waxayna leedhay sida tan, "Kolkaasaa Ibraahim idihii ahaan uga bixiyey toddoba sabeennood. Abimelekna wuxuu Ibraahim ku yidhi, Micnehoodu waa maxay toddobadan sabeennood oo aad gooni ahaantooda u bixisay? Markaasuu yidhi, Toddobadan sabeenood waa inaad iga guddoontid inay markhaati ii noqoto inaan anigu ceelkan qoday. Sidaas daraaddeed meeshaas wuxuu u bixiyey Bi'ir Shebac; maxaa yeelay, labadooduba meehaas bay ku dhaarteen. Sidaas daraaddeed axdi bay ku dhigteen Bi'ir Shebac; markaasaa Abimelek kacay, isaga iyo Fiikol oo ahaa madaxda ciidankiisa, oo waxay ku noqdeen dhulkii reer Falastiin."

Waa su'aal e yaa markhaati kuu noqon doonaa maalinta xukunka ama maalinta aduun gadoonka? Anigu markhaatigayga oo keliya waa masiixa maxaa yeelay, waxaan ogahay haddii aan isaga rumaysto oo aan dadkana jacaylkiisa u sheego,&nbs

Masiixa wuxuu inaga furtay inkaartii sharciga, isagoo inkaar inoo noqday, waayo, waxaa qoran, Mid kasta oo geed ka soo deldelanu wuu inkaaran yahay, inay barakadii Ibraahim quruumaha ugu timaado Ciise Masiix; inaynu ballankii Ruuxa ku helno rumaysad (Galatiya 3:13-14)

Runtii Ciise wuu dhintay

Ciise wuu sii sheegay dhimashadiisa

Askartii baa Ciise ku majaajilootay

Ciise waa waddada nabadda

Ciise iskutallaabtuu dhimashada uga guulaystay

Rasuul Bawlos wuxuu qoray

Ka guulayso awoodda dhimashada

Ka guulayso awoodda shaydaanka

Rasuul Bawlos wuxuu qoray

Nabadda Ilaah lala yeesho Masiixa ayaa suurta gal ka dhigay

Maxaa naloo badbaadiyaa?

Runtii Ciise wuu noolyahay

Qabrigii maydhnaa

Ciise wuxuu ku sara kacay jidh caadi ah

Markhaatiyaalka sarakaca Ciise Masiix

Ciise wuu noolyahay

Jannada Dadaalkaada kuma heleysid

Markaad liidato Ciise baa caawimaaddaada ah

Ilaah awood badanuu na siiyey

Masiixa muxuu na leeyahay?

Balanta uu Ilaah na siiyey

Aan wax ka barano Masiixa